الفصول

● الفصول = فصول بقراط / طب / عربی al-fuṣūl = fuṣūl-i buqrāṭ بقراط، 460؟ - 377 ؟ قبل میلاد boqrāt (-460 - -377) مترجم: حنین بن اسحاق، 194 – 260 قمری این کتاب که معروف‌ترین تألیف بقراط است و نزد اطبای قدیم بهترین کتاب در نوع خود محسوب می‌شده از جمله مجموعه دوازده‌گانه اوست [یعنی: 1. کتاب الاجنة (در سه مقاله)، 2. کتاب طبيعة الانسان (در دو مقاله)، 3. کتاب الاهوية و المياه و البلدان (در سه مقاله)، 4. کتاب الفصول (در هفت مقاله)، 5. کتاب تقدمة المعرفة (در سه مقاله)، 6. کتاب الامراض الحادة (در سه مقاله)، 7. کتاب اوجاع النساء (در دو مقاله)، 8. کتاب الامراض الوافدة (در هفت مقاله)، 9. کتاب الاخلاط (در سه مقاله)، 10. کتاب الغذاء (در چهار مقاله)، 11. کتاب قيطريون (= حانوت الطبيب) (در سه مقاله)، 12. کتاب الكسر و الجبر (در سه مقاله). این مجموعه را طلاب علوم طب بعد از ستة عشر جالینوس می‌خوانده‌اند. ترجمه حنین بن اسحق عبادی است مشتمل بر عده‌ای کلمات قصار متحد الموضوع یا مقاربة المعنی در مواضیع و اصول و قوانین طبی بدون قصد ایراد و تفصیل آنها تحت عناوین به‌خصوصی و مرتب است بر هفت «مقاله» هر مقاله دارای تعدادی «فصل» (تعداد فصول در نسخه‌های مختلف کمتر یا بیشتر است): - العمر قصير و الصناعة طويلة و الوقت ضيق و التجربة خطر و القضاء عسر (23 فصل)؛ - اذا كان النوم في مرض من الامراض يحدث وجعا الخ، (53 فصل)؛ - ان انقلاب اوقات السنة مما يعمل فى توليد الامراض خاصة (30 فصل)؛ - ينبغى ان يسقى الحامل الدوا اذا كانت الاخلاط فی بدنها (73 فصل)؛ - التشنج الذى يحدث من شرب الخربق قتال الخ (63 فصل)؛ - اذا حدث الجشاء الحامض مع العلة التى يقال دلق الامعاء الخ (56 فصل)؛ - برد الاطراف في الامراض الحادة دليل ردی (57 فصل). بر این کتاب ترجمه‌های مختلف و شروح متعددی نوشته شده است. (غلامعلی عرفانیان) چاپ: کلکته، 65 و 37ص، 1832م. [دنا 1024/7-1025 (29 نسخه)] شرح و حواشی: 1- شرح فصول بقراط؛ جالینوس (129-199) 2- شرح الفصول بقراط = اوفر الشروح؛ نیشابوری، عبدالرحمن بن علی (-470) 3- شرح فصول بقراط (مختصر) = تلخيص تفسير الجالينوس لفصول بقراط؛ ابوسهل نیلی، سعید بن عبدالعزیز (-5) 4- شرح فصول بقراط؛ ابن باجه، محمد بن یحیی (-533) 5- شرح الفصول بقراط؛ قرطبی، موسی بن میمون (529-601) 6- شرح الفصول بقراط؛ عبداللطیف بغدادی، عبداللطیف بن یوسف (629-557) 7- الاصول في شرح الفصول = شرح فصول بقراط؛ ابن قف، امین الدولة بن یعقوب (630-685) 8- شرح الفصول بقراط؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607-687) 9- اختیارات تفاسیر فصول بقراط؛ مقانعی، طاهر بن محمد 10- شرح فصول بقراط؛ جنابذی، مسعود بن حسین 11- شرح الفصول بقراط؛ کلائی، احمد بن محمد 12- تفسیر فصول بقراط 13- شرح الفصول بقراط 14- شرح فصول بقراط (4 عنوان)