فصوص الحكمة

● فصوص الحكمة = الفردوس = الفصوص الصغير / فلسفه / عربی fuṣūṣ-ul ḥikma = al-firdaws = al-fuṣūṣ-uṣ ṣaġīr فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمری fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951) منسوب به فارابی است که در صحت این انتساب تردید است. رساله‌ای است در فلسفه الهی که یکی از کتب قدیمی فلسفه مشاء در اسلام است و در آن مباحثی همچون ماهیت و وجود، اثبات واجب الوجود، روح انسان و ادراکات انسانی، با عناوین «فص، فص»، و بدون رعایت نظم و ترتیب معمول همین مباحث در دیگر کتب فلسفی بررسی شده است. با لحنی نزدیک به صوفیان ولی مستند به ادله منطقی است؛ این رساله به نام «الفردوس» جزء مصنفات ابن سینا نیز شمرده شده و دکتر مهدوی در فهرست مصنفات ابن سینا (ص 284) این رساله را همان «فصوص الحکم» منسوب به فارابی نیز دانسته؛ و در مؤلفات الفارابی (ص 293) این رساله به فارابی نسبت داده شده است. [برای نسخه‌های بیشتر بنگرید به مدخل «الفردوس» از ابن سینا] آغاز: رب تمم الامور التى قبلنا لكل منها ماهية و هوية و ليست ماهيته هويته و لاداخلة فى هويته و لوكانت ماهية الانسان هويته لكان تصورك ماهية الانسان تصور هويته انجام: فهو المعشوق الاول فلذلك هو آخر كل غاية اول فى الفكرة آخر فى الحصول هو آخر من جهة ان كل زمانى يوجد فقد توجد زمان تأخر عنه ولاتوجد زمان متأخر عن الحق هو طالب الى طالب الكل الى النيل منه بحسبه هو غالب الى مقتدر على اعدام العدم وسلب الماهيات ما تستحقها بنفسها من البطلان وكل شئ هالك الا وجهه چاپ: این کتاب بارها با نسبت به ابونصر فارابی به چاپ رسیده؛ متن منقح کتاب را سید جلال آشتیانی با مقدمه و شرح و تعلیق در نشریه دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، ش 13 (زمستان 1353)، ص 24-259 و ش 14 (بهار 1354ش) به چاپ رسانیده است [مهدوی ش 192 و 206؛ دنا 1021/7-1023 (74 نسخه)] شرح و حواشی: 1- شرح فصوص الحكمة = شرح الفصوص؛ حسینی تبریزی، امیر اسماعیل (856-919) 2- شرح فصوص الحكمة؛ استرآبادی، محمد تقی بن عبدالوهاب (- 1058) 3- شرح فصوص الحكمة