فصل الخطاب فی حجیة ظواهر الکتاب

● فصل الخطاب فی حجیة ظواهر الکتاب / اصول فقه / عربی faṣl-ul xiṭāb fī ḥujjīyat-i ẓawāhir-ul kitāb استرآبادی، محمد مهدی بن محمد شفیع، - 1259 قمری estarābādī, mohammad mahdī ebn-e mohammad šafī‘ (- 1843) تاریخ تألیف: چهارشنبه 27 محرم 1235؛ محل تألیف: کرمانشاه رساله مفصل استدلالی است در حجیت ظواهر کتاب با استفاده از نظرات دیگران، مشتمل بر یک مقدمه کوتاه، اصل رساله و یک تتمیم. مؤلف پس از مقدمه ابتدا هشت دلیل [که موافق دلایل مجتهدین است] درباره حجیت ظواهر قرآن ذکر کرده است: 1. الآیات الکثیرة القرآنیة الدالة علی حجیة ما یفهم من ظواهر الکتاب؛ 2. الروايات المستفيضة بل المتواترة؛ 3. تقریر ائمتنا للرواة الاجلة على احتجاجاتهم الواقعة عنهم؛ 4. انه لو لم یکن الکتاب حجة فی الاحكام لما امكن الاعتماد علی ظواهره لعلماء الاسلام؛ 5. انه لا یستریب من له ادنى شعور و فهم و ادراک فی ان الله انزل مع رسوله الامین الکتاب المبین الی عباده المکلفین؛ 6. العلماء مطبقون بأجمعهم على حجية قول الرسول و الائمة المعصومین؛ 7. الاصل بیان حرمة العمل بظواهر الكتاب و ما يفيده الفاظ الخطاب تكليف زائد على اصلة البرائة؛ 8. ما اشار اليه من عليه اعتمادى و استادی و ابن استادی فی کتاب مفاتیح الاصول و هو ان التحقیق ان يقال ان للكتاب باعتبار دلالته على الحكم الشرعى اصولا و فروعا ینقسم الی اقسام. مؤلف در ادامه، شش دلیل از دلایل اخباری‌ها را ذکر کرده و می‌گوید: «حيث وقع الفراغ من ذکر ادلة المختار فلنرجع الى ذكر ادلة العاملين بالاخبار فمنها الآيات الدالة على وجوب اتباع الرسول ...»؛ سپس به بیان اخبار وارده در منع تفسیر به رأی قرآن پرداخته: «و اما الاخبار الواردة بالنهي عن تفسير القرآن بالرأى و الاستحسان فالمراد بها احد المعنیین ...»؛ خاتمه و تتمیم رساله در تحقیق سه مسئله است: 1. وقوع زیادت و نقصان در قرآن، 2. جواز عمل به هر یک از قراآت هفتگانه مشهوره، 3. آیا عمل به قرآن به خاطر شمول خطابات آن به ما به طریق حقیقت است یا اجماع علماء بر مشارکت ما با سایر مخاطبین در احکام مستنبطه. آغاز: بسمله. الحمدالله الذى اخرجنا الى انور من الظلام و الصلوة و السلام على افضل الانبياء العظام محمد و آله الذين للهدى مصابيح و اعلام اما بعد فيقول العبد المستهدى من سيده الهادى محمد مهدى بن محمد شفيع الاسترآبادى ... ان هذه الرسالة المسماة بفصل الخطاب قد صنفت لبيان ما هو التحقيق و الصواب في حجية ظواهر الكتاب