فرهنگ رشیدی

● فرهنگ رشیدی = منتخب اللغات / لغت / عربی، فارسی farhang-e rashidi = montaxab-ol loqāt رشیدی، عبدالرشید بن عبدالغفور، - 1077 قمری rashidi, ‘abd-or-rašīd ebn-e ‘abd-ol-qafūr (- 1667) وابسته به: فرهنگ جهانگیری؛ جمال الدین انجو، حسین بن حسن (-1035) تاریخ تألیف: 1064ق در عصر شاه جهان (1068ق)، هنگامی که در زندان پسرش اورنگ زیب (1118) بوده، نگاشته است. این فرهنگ برگرفته است از فرهنگ جهانگیری و مجمع الفرس سروری است و در یک «مقدمه» و چند «باب» و «خاتمه» می‌باشد. مقدمه را در بیان جمیع حروف تهجی و بیان بعضی کلمات مرکبه و دیگر فوائد و ضوابط صرفی و غیره چون عقد انامل و وجه تسمیه کتاب لغت به فرهنگ و معنی و مراد از کلمه پارس و اقسام زبان فارسی قرار داده و اگر بگوییم که این مقدمه مختصری از مقدمات فرهنگ جهانگیری می‌باشد که در دوازده آئین گذارده، به خطا نرفته و مراجعه به هر دو کتاب ما را بهترین مؤید است. ابواب این کتاب به شماره حروف تهجی 24 «باب» می‌باشد و در آخر هر فصل از هر باب استعاراتی که در آن فصل موجود است نیز درج گردیده است. در دیباچه می‌گوید: بر یک مقدمه و چند باب و خاتمه. ولی در 8 نسخه‌ای که پایه چاپ 1292ق بوده، خاتمه‌ای نداشته است. در پایان چاپ عباسی (تهران 1337ش) رساله‌ای مستقل به نام «معربات رشیدی» چاپ شده است که گمان نمی‌رود همان خاتمه گمشده باشد. آغاز: بسمله. ستایشی که آرایش سرنامه هر سخن و پیرایش دیباچه هر نو و کهن ... چنین می‌گوید معترف به عجز و قصور ... عبدالرشید بن عبدالغفور ... انجام: ییلاق جای سرسبز که در آن تابستان بگذرانند و خلاف قشلاق و این هر دو ترکی است و الله اعلم بالصواب. چاپ: هند، کلکته، 1292 قمری [الذریعة 20/16 و 200/16 و 428/22؛ مشار، فارسی 2427/2؛ مشترک پاکستان 208/14؛ نسخه‌های منزوی 1936/3؛ فرهنگ نویسی در هند ص 102؛ دنا 985/7 (25 نسخه)]