فرهنگ اختری

● فرهنگ اختری / لغت / عربی به ترکی farhang-e axtarī اختری، مصطفی بن احمد، - 968 قمری Axtarī, mostafā ebn-e ahmad (- 1561) تاریخ تألیف: نیمه ربیع الاول 952ق؛ محل تألیف: کوتاهیه اختری دارای دو فرهنگ است در کلمات عربی به ترکی که به ترتیب حروف اول کلمه در بیست و هشت باب و هر باب دارای فصولی تنظیم شده است و این کتاب فرهنگ دوم می‌باشد که در برخی از نسخه‌ها به «فرهنگ متوسط» نامگذاری شده است. به قول خود مؤلف از صحاح اللغه و دستور و تکمله و سایر کتب لغات عربی جمع آوری نموده است. این کتاب به ترتیب حروف تهجی با در نظر گرفتن حرف اول و دوم و فقط ذکر معانی لغات به ترکی بدون ذکر شواهد تنظیم گردیده است. آغاز: الحمدلله الذی شرفنا بالنطق و البیان. و فضلنا بالفصاحة و التبیان و رزقنا الاهتداء الى تمیز اللغات و اللسان الذی یمتاز بها الانسان عن سایر الحیوان. و الصلوة و السلام علی سیدنا المبعوث بالمعجزات و البرهان و علی آله و اصحابه الذین اضاء بهم سنن الحق و البطلان. قال الفقیر عبدالضعیف و الحقیر المذنب المحتاج الى رحمة ربه اللطیف مصطفی بن ... انجام: اليهمور الرجل الکثیر الکد ویری کوترن بالق. «قد وقع الفراغ من تسویده فی بلدة کوتاهیه حمیت عن الأیاساء و البلیة فی لیلة الخميس فی وقت النوم فی اواسط اول الربیعین من شهور سنة اثنى و خمسین و تسع مائة من هجرة من لا نبی بعده علی ید جامعه الفقیر الضعیف النحیف الى رحمة الله الغنی اللطیف مصطفى بن شمس الدین الشهیر بالاختری عفى عنهما الباری و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب قدتم بعون الله و توفیقه چاپ: استانبول، 1309ق، قسطنطنیه، 1242ق [چلبی در اختری؛ معجم المؤلفين 340/2؛ دنا 975/7 (10 نسخه)؛ فهرس المطبوعات التركية العثمانية فى دارالکتب القومية بالقاهرة: 282/1؛ قاموس الأعلام: 803/2؛ فهرس المخطوطات العربية و التركية و الفارسية و البوسنوية فی مكتبة الغازی خسرو بک بسرا یيفو فی البوسنة و الهرسک: 307/7-317؛ کشف الظنون: 31/1؛ هدية العارفين: 434/2-435؛ الاوقاف العامة موصل 218/2 و 153/4]