فرسنامه

● فرسنامه = قیافه خیول / حیوان شناسی / فارسی faras-nāme = qīyāfe-ye xoyūl ارسطو، 384 - 322 ؟ قبل میلاد arastū (-384 - -322) مترجم: شمس الدین محمد بن حسن šams-od-dīn mohammad ebn-e hasan اهدا به: اسکندر جهانگیر مقدونی این رساله را ارسطو برای اسکندر جهانگیر مقدونی نگاشته است و مترجم آن را از عربی به فارسی ترجمه کرده است. در دیباجه رساله (در برخی از نسخه‌ها) آمده که ترجمه از عربی به فارسی به دست شمس الدین محمد بن الحسینی (در فهرست منزوی: محمد بن حسن) انجام شده است. این دو گونه نسخه فرس‌نامه ارسطو (نسخه‌هایی که نام مترجم در دیباجه آن ذکر شده و نسخه‌هایی که نام مترجم در آن ذکر نشده) تفاوت‌های بسیار و مشترکات بسیار دارند. مشتمل بر سی و یک «باب»: 1. صفت اسبان؛ 2. شب کوری اسب؛ 3. شناختن گنگی اسب؛ 4. کری اسب؛ 5. چپ دستی اسب؛ 6. همبستگی است؛ 7. نیکی و بدی است؛ 8. گرمی است؛ 9. عیب و هنر و رنگ‌های اسب؛ 10. بیماری و علت مرکب؛ 11. بیماری شقاق؛ 12. سرفه کهنه؛ 13. علاج کوری چشم است؛ 14. داروی پشت برآمدن؛ 15. دوای سودگی و گرفتگی؛ 16. علت سرطان 17. نگاهداشتن اسب؛ 18. داروی درد شکم اسب؛ 19. قولنج؛ 20. ارجو گرفتن اسب؛ 21. ریش اسب در پشت؛ 22. ریش اسب؛ 23. علاج بدفعلی؛ 24. داشتن اسب یرغه؛ 25. نگاهداشتن اسب؛ 26. محافظت اسب در زمستان و بهار؛ 27. محافظت در سفر؛ 28. سوار شدن اسب؛ 29. فربه کردن اسب؛ 30. ...؛ 31. حمره مرکب. فصول آن در نسخه‌ها بسیار متفاوت آمده است. (عبدالحسین حائری) آغاز: بسمله حمدله اما بعد این کتاب از گفتار ارسطاطالیس حکیم است که جمع کرده است ... باب اول درصفت اسبان که چگونه اند انجام: و دیگر باید که جای اسب پاک باشد تا زود فربه شود چاپ: تهران، 1372ش، به کوشش دکتر حسین تاج بخش، در جلد یکم «تاریخ دامپزشکی ایران»، ص 414 به بعد چاپ شده [نسخه‌های منزوی 440/1؛ الذریعة 169/16؛ فهرستواره منزوی 3882/5] شرح و حواشی: 1- فرسنامه = قیافه خیول؛ شمس الدین محمد بن حسن