فتوحات منظوم (مجمع الکلام)

● فتوحات منظوم (مجمع الکلام) / تاریخ معصومین / فارسی fotūhāt-e manzūm (majma‘o-l kalām) فاروقی، آصف، ق13 قمری fārūqī, āsef (- 19c) شرح منظومی است در احوال پیامبر (ص) و اعجاز و غزوات ایشان و همچنین فتوحات خلیفه اول و خلافت حضرت علی (ع) و سایر خلفاء و ائمه اثنی عشر علیهم السلام؛ با این مقدمات در آغاز: «خطبه تبارک و تعالی شأنه، مناجات استدعای حج و ثنای زیارات، مناجات در استدعای آمرزش و صورت حال، نعت محمد مصطفی (ص)، فی المدح پیران چشت اهل کرسی نامه آبای او ..»؛ آن را به خواست شاه علی صابر بخش صاحب از کتابی به نثر در همین موضوع سروده است. چنان که در آغاز منظومه این گونه می‌سراید: «چنانم به خطر درآمد پسند ×× که از نظم تازه شوی نقشبند / چو نخلت ز فاروق فی الاصل گشت ×× ز موزونی اصل نتوان گذشت / بگفت این و آن گاه پیشم کتاب ×× نهاد از کمال تلطف شتاب ... / شمار ورقهای آن چون نمود ×× یکایک قریب چهل جزو بود / همه نثر او ساده و صرصری ×× ز رنگ و شعار تکلف بری ...». از این بخش چنین برداشت می‌شود که نام منظومه «فتوحات منظوم» باشد ولی در پایان ظاهراً آن را «مجمع الکلام» نامیده است (در دو عنوان کتاب این نام تکرار شده: «در شرح شکر انجام این نسخه مجمع الکلام و تاریخ آن» و «انجام آن نسخه مجمع الکلام و تاریخ آن»)؛ درباره تاریخ سرایش گفته: «به شکر عنایت حق ساختم ×× به تاریخ این نسخه پرداختم / دمی خاطرم در تأمل نشست ×× ز تاریخ تاریخش آمد به دست».