فتوحات فریدونیه

● فتوحات فریدونیه / تاریخ / فارسی fotūhāt-e fereydūnīye خادم بسطامی، محمد طاهر بن حسن، ق 11 قمری xādem-e bastāmī, mohammad tāher ebn-e hasan (- 17c) اهدا به: شاه عباس تاریخ تألیف: شوال 1022ق از محمد طاهر بن حسن خادم بسطامی که به نام فریدون خان فرمانروای «استراباد و مازندران و بسطام و دامغان و کرایلی و کبود جامه و درون» و سرپرست اهل ترکمان که با آنها جنگ‌ها کرده است و در هنگام برگشت مؤلف از مشهد طوس ساخته و چنین نامیده و از سروده‌های خود و دیگران در آن آورده است. او از گفته‌های قاسم شمسا بیک لشکرنویس که هماره در «رکاب ظفر انتساب» بوده و «نواب مملکت مدار گردون وقار» این تاریخ را ساخته است. نیرنگ‌ها و فریبکاری‌ها و تبهکاری‌های فریدون در میان ایل کوکلان و اون بکیان در آن شرح داده شده است؛ دارای «مقدمه» و بیست «فتح» و «خاتمه»: مقدمه در سرگذشت خود فریدون خان چرکس غلام خاصه شاه عباس که در هفت سالگی دزدان «چرکس استان» او را دزدیده به گرولزکی فروختند و سر انجام او به دربار شاه عباس راه یافت؛ فتح 1. در رمضان 1015؛ 2. کوکلان با صد تن؛ 3. ایلغار دیوان دره و کمال دره؛ 4. جنگ با شاه نظر بیک برادر بزرگ قراخان در داغی در 1019 و شکست آنها؛ 5. باج و خراج گرفتن؛ 6. شکست دادن شاه نظر بیک؛ 7. نامه نوشتن بایل کوکلان و کشتن قراخان؛ 8. تاخت بر گروه داغلو بردن؛ 9. به دست آوردن اسمعیل بیک برادر قراخان سلطان و پسرش تیمور بیک با گروهی از اوزبکیان؛ 10. ایلغار از راه دده گنبدی و بیرام یولومی و گرفتن شاه نظر بیک؛ 11. ایلغار کردن تا ابتدای ایلخان داغی و شکست دادن دشمنان؛ 12. آمدن قاریخان نزدیک دژ مبارک آباد و کوچانیدن ایل اوخلو و دنبال کردن و برگرداندن و شکستن دشمنان؛ 13. رفتن خان تا پایان کوکلان و ادب کردن دشمنان؛ 14. رفتن خان بقزلجه بر سر توکل اون بیکی و کشتن همه آن ایل؛ 15. ایل اوخلو قرامنکارا نابود ساختن؛ 16. کشتن همه ایل سالورودوجی؛ 17. فرستادن گروهی به جلایر برای دفع ایل علیمنکی حنجر سلطانی و سیصد و پنجاه سر بریدن؛ 18. ایلغار بر سر قزلجه که گریخته و به جایی پناه برده بودند؛ 19. گرد آوردن گروه پراکنده اوخلو و به کار واداشتن؛ 20. از دژ مبارک آباد پانزده منزل را در هفت شبانه روز ایلغار کردن و بر سر دژ مزید یزید که پیرامون درون است رفتن؛ خاتمه شمه ای از خوشرفتاری خان (؟). آغاز: شکر و سپاس مرقادری را انجام: تو بر مسند عدل پاینده دار ×× همیشه چراغ دلش زنده دار [فهرستواره منزوی 1041/2]