شناسنامه کتابشناختی اثر
غنية النزوع الى علمی الاصول و الفروع
ġunyat-un nuzū‘ ilā ‘ilmay-il uṣūl wa-l furū‘
47
نسخه ثبتشده
از قرن 7 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/47700
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #47700
پدیدآور / مؤلف:
ابن زهره، حمزة بن علی
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 23، ص 458
تا 462
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
چنددانشی
عناوین دیگر و همتراز:
الغنية
(al-ġunyat)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتاب مشتمل بر سه قسمت است: اصول فقه، فقه و کلام که بخش کلام آن در بیشتر نسخهها و در چاپی نیامده است. مؤلف قبل از شروع به فروع، مباحث اصول را با کمال اختصار ذکر، پس از آن شروع به بیان فقه نموده و ترتیب این کتاب غیر از کتب دیگر امامیه است و به کتاب صلات ابتدا نموده و مباحث طهارت را به نام مقدمه آن ذکر کرده و آخرین کتاب را کتاب قضاء قرار دادهاند. ابن ادریس حلی در باب مزارعه از «کتاب المتاجر» میگوید: یکی از متأخران اصحاب ما در تألیف خود نوشته است: زکات به صاحب بذر تعلق میگیرد نه به کسی که زمین را میکارد، زیرا آنچه را که زارع میبرد مثل آن است که مزد گرفته باشد. آنگاه اضافه میکند: «و القائل بهذا هو السيد العلوى ابوالمکارم بن زهرة الحلبی رحمه الله شاهدته و رأيته و کاتبته و کاتبنی...»؛ من او را دیدهام و با یکدیگر مکاتبه داشتهایم، در یکی از تألیفاتش خطایی یافتم، در ضمن نامهای، خطای او را به وی گوشزد نمودم و او در پاسخ نامه من پوزشهای ناموجه آورد و از طرز نگارش او پیدا بود که این اعتراض بر او گران آمده است. به جان خود سوگند، شنیدن حقیقت بس مشکل است.
آغاز اثر
« الحمدلله علی ما وفق له من الهدایة و يسره من الدرایة حمدا يقابل نعمه و يجازیها و يعادل مننه و یوازیها. »
انجام اثر
« و الأكثر من هذا لا خلاف فيه و ما فيه منه الخلاف قدمنا الدلالة عليه فاعرف ذلك إن شاء الله تعالى ... انه علی کل شیء قدیر و هو حسبنا و نعم الوکيل. »
سوابق و چاپهای اثر
مشار عربی، ص 652؛ تهران، سنگی، 1276ق، رحلی، (ضمن الجوامع الفقهية)، 104ص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
گواهی مقابله نسخه غنیة النزوع؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
معتقد الامامية = ترجمه غنية النزوع؛ طبری، حسن بن علی (-7)
درباره غنية النزوع و مؤلف آن
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 69/16
دنا 810/7-812 (47 نسخه)
ایضاح المکنون 150/2
متن فنخا
● غنية النزوع الى علمی الاصول و الفروع = الغنية / چند دانشی / عربی
ġunyat-un nuzū‘ ilā ‘ilmay-il uṣūl wa-l furū‘ = al-ġunyat
ابن زهره، حمزة بن علی، 511؟ - 585 قمری
ebn-e zohra, hamzat ebn-e ‘alī (1118 - 1190)
کتاب مشتمل بر سه قسمت است: اصول فقه، فقه و کلام که بخش کلام آن در بیشتر نسخهها و در چاپی نیامده است. مؤلف قبل از شروع به فروع، مباحث اصول را با کمال اختصار ذکر، پس از آن شروع به بیان فقه نموده و ترتیب این کتاب غیر از کتب دیگر امامیه است و به کتاب صلات ابتدا نموده و مباحث طهارت را به نام مقدمه آن ذکر کرده و آخرین کتاب را کتاب قضاء قرار دادهاند. ابن ادریس حلی در باب مزارعه از «کتاب المتاجر» میگوید: یکی از متأخران اصحاب ما در تألیف خود نوشته است: زکات به صاحب بذر تعلق میگیرد نه به کسی که زمین را میکارد، زیرا آنچه را که زارع میبرد مثل آن است که مزد گرفته باشد. آنگاه اضافه میکند: «و القائل بهذا هو السيد العلوى ابوالمکارم بن زهرة الحلبی رحمه الله شاهدته و رأيته و کاتبته و کاتبنی...»؛ من او را دیدهام و با یکدیگر مکاتبه داشتهایم، در یکی از تألیفاتش خطایی یافتم، در ضمن نامهای، خطای او را به وی گوشزد نمودم و او در پاسخ نامه من پوزشهای ناموجه آورد و از طرز نگارش او پیدا بود که این اعتراض بر او گران آمده است. به جان خود سوگند، شنیدن حقیقت بس مشکل است.
آغاز: الحمدلله علی ما وفق له من الهدایة و يسره من الدرایة حمدا يقابل نعمه و يجازیها و يعادل مننه و یوازیها.
انجام: و الأكثر من هذا لا خلاف فيه و ما فيه منه الخلاف قدمنا الدلالة عليه فاعرف ذلك إن شاء الله تعالى ... انه علی کل شیء قدیر و هو حسبنا و نعم الوکيل.
چاپ: مشار عربی، ص 652؛ تهران، سنگی، 1276ق، رحلی، (ضمن الجوامع الفقهية)، 104ص
[الذريعة 69/16؛ دنا 810/7-812 (47 نسخه)؛ ایضاح المکنون 150/2]
شرح و حواشی:
1- گواهی مقابله نسخه غنیة النزوع؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
2- معتقد الامامية = ترجمه غنية النزوع؛ طبری، حسن بن علی (-7)
3- درباره غنية النزوع و مؤلف آن
نسخههای خطی این اثر
47 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
10564/1 | منصور بن مسلم بن محمد بن مسلم بن محمد بن ابی جماع | پنجشنبه نیمه ذیحجه 614ق | نسخ | 240 | شناسنامه ← |
| 2 |
مرکز احیاء
قم
|
726 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 3 |
مرعشی
قم
|
12375 | بیکاتب | جمعه 2 ذیحجه 662ق | نسخ | 137 | شناسنامه ← |
| 4 |
گوهرشاد
مشهد
|
697 | بیکاتب | قرن 9 | نسخ | 146 | شناسنامه ← |
| 5 |
مجلس
تهران
|
3452/1 | غلام علی هندی | 932ق | نسخ | 345 | شناسنامه ← |
| 6 |
رضوی
مشهد
|
13077 | علی بن حسین مازندرانی | چهارشنبه 28 صفر 1068ق | نسخ | 279 | شناسنامه ← |
| 7 |
فیضیه
قم
|
923/2 | بیکاتب | قرن 11 و 12 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 8 |
گوهرشاد
مشهد
|
659 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 99 | شناسنامه ← |
| 9 |
دانشگاه
تهران
|
6930/5 | بیکاتب | قرن 12 | - | - | شناسنامه ← |
| 10 |
مرعشی
قم
|
14768 | بیکاتب | 1125ق | نسخ | 227 | شناسنامه ← |
| 11 |
مرعشی
قم
|
11321/1 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 96 | شناسنامه ← |
| 12 |
رضوی
مشهد
|
29356 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 13 |
رضوی
مشهد
|
36284 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 14 |
رضوی
مشهد
|
15934 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 38 | شناسنامه ← |
| 15 |
گلپایگانی
قم
|
974-6/64 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 182 | شناسنامه ← |
| 16 |
رضوی
مشهد
|
20040 | بیکاتب | 4 ذیحجه 1218ق | نسخ | 136 | شناسنامه ← |
| 17 |
دانشگاه
تهران
|
6868 و 2403-ف | میر اسماعیل بن حاجی میر هادی قاینی بیرجندی | دوشنبه 8 صفر 1218ق | نسخ | 126 | شناسنامه ← |
| 18 |
گلپایگانی
قم
|
8418/1-57/88 | محمد قاسم بن شیخ محمد بن حمزه ملقب به الدلبزی | 1220ق | نسخ | 160 | شناسنامه ← |
| 19 |
علومی، شیخ علی
یزد
|
41 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 20 |
مروی
تهران
|
426 | علی محمد سرآمدکنی | 1222ق | - | - | شناسنامه ← |
| 21 |
مجلس
تهران
|
11529 | بیکاتب | 19 ذیقعده 1226ق | نسخ | 185 | شناسنامه ← |
| 22 |
مجلس
تهران
|
7589 | علی مشهدی | 1233ق | نسخ | 160 | شناسنامه ← |
| 23 |
مرعشی
قم
|
447 | مهدی بن عبدالله | 1233ق، از روی نسخهای که در سال 662 نوشته شده | نستعلیق | 101 | شناسنامه ← |
| 24 |
مرعشی
قم
|
5932 | علی بن اسماعیل نجف آبادی | سهشنبه 25 ربیع الثانی 1236ق | نسخ | 127 | شناسنامه ← |
| 25 |
مجلس
تهران
|
7256/1 | محمد رسول بن عبدالعزیز | شنبه 9 جمادی الاول 1237ق | نسخ | 111 | شناسنامه ← |
| 26 |
مروی
تهران
|
535 | بیکاتب | 1237ق | - | - | شناسنامه ← |
| 27 |
شفتی، مهدی
اصفهان
|
61/2 | حسن بن علی قفطانی | جمعه 14 رمضان 1239ق | نسخ | 79 | شناسنامه ← |
| 28 |
سپهسالار
تهران
|
2668 | حسین بن فتح الله حسینی | 1240ق، واقف: سپهسالار | نسخ | 107 | شناسنامه ← |
| 29 |
مرعشی
قم
|
2219/10 | محمد علی بن محمد صالح | شوال 1247ق، به دستور سید علی محمد بن علی | نسخ | 46 | شناسنامه ← |
| 30 |
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
|
575/2 | بیکاتب | 1250ق | نسخ | 98 | شناسنامه ← |