نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

غنية النزوع الى علمی الاصول و الفروع

ġunyat-un nuzū‘ ilā ‘ilmay-il uṣūl wa-l furū‘
47 نسخه ثبت‌شده از قرن 7 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/47700
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #47700
پدیدآور / مؤلف: ابن زهره، حمزة بن علی
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 23، ص 458 تا 462
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: چنددانشی
عناوین دیگر و هم‌تراز:
الغنية (al-ġunyat)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب مشتمل بر سه قسمت است: اصول فقه، فقه و کلام که بخش کلام آن در بیشتر نسخه‌ها و در چاپی نیامده است. مؤلف قبل از شروع به فروع، مباحث اصول را با کمال اختصار ذکر، پس از آن شروع به بیان فقه نموده و ترتیب این کتاب غیر از کتب دیگر امامیه است و به کتاب صلات ابتدا نموده و مباحث طهارت را به نام مقدمه آن ذکر کرده و آخرین کتاب را کتاب قضاء قرار داده‌اند. ابن ادریس حلی در باب مزارعه از «کتاب المتاجر» می‌گوید: یکی از متأخران اصحاب ما در تألیف خود نوشته است: زکات به صاحب بذر تعلق می‌گیرد نه به کسی که زمین را می‌کارد، زیرا آنچه را که زارع می‌برد مثل آن است که مزد گرفته باشد. آن‌گاه اضافه می‌کند: «و القائل بهذا هو السيد العلوى ابوالمکارم بن زهرة الحلبی رحمه الله شاهدته و رأيته و کاتبته و کاتبنی...»؛ من او را دیده‌ام و با یکدیگر مکاتبه داشته‌ایم، در یکی از تألیفاتش خطایی یافتم، در ضمن نامه‌ای، خطای او را به وی گوشزد نمودم و او در پاسخ نامه من پوزش‌های ناموجه آورد و از طرز نگارش او پیدا بود که این اعتراض بر او گران آمده است. به جان خود سوگند، شنیدن حقیقت بس مشکل است.
آغاز اثر
« الحمدلله علی ما وفق له من الهدایة و يسره من الدرایة حمدا يقابل نعمه و يجازیها و يعادل مننه و یوازیها. »
انجام اثر
« و الأكثر من هذا لا خلاف فيه و ما فيه منه الخلاف قدمنا الدلالة عليه فاعرف ذلك إن شاء الله تعالى ... انه علی کل شیء قدیر و هو حسبنا و نعم الوکيل. »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار عربی، ص 652؛ تهران، سنگی، 1276ق، رحلی، (ضمن الجوامع الفقهية)، 104ص
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
گواهی مقابله نسخه غنیة النزوع؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672) معتقد الامامية = ترجمه غنية النزوع؛ طبری، حسن بن علی (-7) درباره غنية النزوع و مؤلف آن
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 69/16 دنا 810/7-812 (47 نسخه) ایضاح المکنون 150/2

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● غنية النزوع الى علمی الاصول و الفروع = الغنية / چند دانشی / عربی ġunyat-un nuzū‘ ilā ‘ilmay-il uṣūl wa-l furū‘ = al-ġunyat ابن زهره، حمزة بن علی، 511؟ - 585 قمری ebn-e zohra, hamzat ebn-e ‘alī (1118 - 1190) کتاب مشتمل بر سه قسمت است: اصول فقه، فقه و کلام که بخش کلام آن در بیشتر نسخه‌ها و در چاپی نیامده است. مؤلف قبل از شروع به فروع، مباحث اصول را با کمال اختصار ذکر، پس از آن شروع به بیان فقه نموده و ترتیب این کتاب غیر از کتب دیگر امامیه است و به کتاب صلات ابتدا نموده و مباحث طهارت را به نام مقدمه آن ذکر کرده و آخرین کتاب را کتاب قضاء قرار داده‌اند. ابن ادریس حلی در باب مزارعه از «کتاب المتاجر» می‌گوید: یکی از متأخران اصحاب ما در تألیف خود نوشته است: زکات به صاحب بذر تعلق می‌گیرد نه به کسی که زمین را می‌کارد، زیرا آنچه را که زارع می‌برد مثل آن است که مزد گرفته باشد. آن‌گاه اضافه می‌کند: «و القائل بهذا هو السيد العلوى ابوالمکارم بن زهرة الحلبی رحمه الله شاهدته و رأيته و کاتبته و کاتبنی...»؛ من او را دیده‌ام و با یکدیگر مکاتبه داشته‌ایم، در یکی از تألیفاتش خطایی یافتم، در ضمن نامه‌ای، خطای او را به وی گوشزد نمودم و او در پاسخ نامه من پوزش‌های ناموجه آورد و از طرز نگارش او پیدا بود که این اعتراض بر او گران آمده است. به جان خود سوگند، شنیدن حقیقت بس مشکل است. آغاز: الحمدلله علی ما وفق له من الهدایة و يسره من الدرایة حمدا يقابل نعمه و يجازیها و يعادل مننه و یوازیها. انجام: و الأكثر من هذا لا خلاف فيه و ما فيه منه الخلاف قدمنا الدلالة عليه فاعرف ذلك إن شاء الله تعالى ... انه علی کل شیء قدیر و هو حسبنا و نعم الوکيل. چاپ: مشار عربی، ص 652؛ تهران، سنگی، 1276ق، رحلی، (ضمن الجوامع الفقهية)، 104ص [الذريعة 69/16؛ دنا 810/7-812 (47 نسخه)؛ ایضاح المکنون 150/2] شرح و حواشی: 1- گواهی مقابله نسخه غنیة النزوع؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672) 2- معتقد الامامية = ترجمه غنية النزوع؛ طبری، حسن بن علی (-7) 3- درباره غنية النزوع و مؤلف آن

نسخه‌های خطی این اثر

47 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
رضوی
مشهد
22104/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 24 شناسنامه ←
2
مدرسه غرب
همدان
4669/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
3694/10 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 17 شناسنامه ←
4
ملی
تهران
3495 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 80 شناسنامه ←
5
مرعشی
قم
4332/10 محمد تقی 1231-1232ق نسخ - شناسنامه ←
6
دانشگاه
تهران
920/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 31 شناسنامه ←
7
مجلس
تهران
7476 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 150 شناسنامه ←
8
مجلس
تهران
12459/2 محمد موسوی بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
9
مجلس
تهران
7129 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 89 شناسنامه ←
10
دائرة المعارف
تهران
1679-عکسی بی‌کاتب بی‌تاریخ - 385 شناسنامه ←
11
دانشگاه
تهران
2787/1-ف بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
12
شریعتی، محمد حسین (کتابخانه)
قم
3/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 24 شناسنامه ←
13
شیخ علی حیدر
مشهد
185/10 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 4 شناسنامه ←
14
مدرسه علوی
خوانسار
ض2 مهدی بن محمد طاهر خوانساری 1265ق نسخ 91 شناسنامه ←
15
مرعشی
قم
432/1 بی‌کاتب 1259ق نسخ 150 شناسنامه ←
16
مرکز احیاء
قم
1039 محمد حسین بن محمد علی ریزی من محال لنجان اصفهان در مدرسه قطبیه از اراضی شمس آباد اصفهان 11 ربیع الاول 1258ق نسخ 156 شناسنامه ←
17
مرعشی
قم
4511/1 محمد حسین بن علی اکبر خوانساری سلخ شوال 1257ق نسخ 85 شناسنامه ←
18
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
575/2 بی‌کاتب 1250ق نسخ 98 شناسنامه ←
19
مرعشی
قم
2219/10 محمد علی بن محمد صالح شوال 1247ق، به دستور سید علی محمد بن علی نسخ 46 شناسنامه ←
20
سپهسالار
تهران
2668 حسین بن فتح الله حسینی 1240ق، واقف: سپهسالار نسخ 107 شناسنامه ←
21
شفتی، مهدی
اصفهان
61/2 حسن بن علی قفطانی جمعه 14 رمضان 1239ق نسخ 79 شناسنامه ←
22
مروی
تهران
535 بی‌کاتب 1237ق - - شناسنامه ←
23
مجلس
تهران
7256/1 محمد رسول بن عبدالعزیز شنبه 9 جمادی الاول 1237ق نسخ 111 شناسنامه ←
24
مرعشی
قم
5932 علی بن اسماعیل نجف آبادی سه‌شنبه 25 ربیع الثانی 1236ق نسخ 127 شناسنامه ←
25
مرعشی
قم
447 مهدی بن عبدالله 1233ق، از روی نسخه‌ای که در سال 662 نوشته شده نستعلیق 101 شناسنامه ←
26
مجلس
تهران
7589 علی مشهدی 1233ق نسخ 160 شناسنامه ←
27
مجلس
تهران
11529 بی‌کاتب 19 ذیقعده 1226ق نسخ 185 شناسنامه ←
28
مروی
تهران
426 علی محمد سرآمدکنی 1222ق - - شناسنامه ←
29
علومی، شیخ علی
یزد
41 نامشخص - - - شناسنامه ←
30
گلپایگانی
قم
8418/1-57/88 محمد قاسم بن شیخ محمد بن حمزه ملقب به الدلبزی 1220ق نسخ 160 شناسنامه ←