غریب القرآن

● غریب القرآن = نزهة القلوب و فرحة المكروب فى تفسیر غرائب القرآن = غرائب القرآن / لغت، علوم قرآن / عربی ġarīb-ul qur’ān = nuzhat-ul qulūb wa farḥat-ul makrūb fī tafsīr-i ġarā’ib-il qur’ān = ġarā’ib-ul qur’ān سجستانی، محمد بن عزیر، - 330 قمری sajestānī, mohammad-e bn-e ‘ozeyr (- 942) در تفسیر غریب قرآن به ترتیب حروف معجم. طرز این تفسیر این است که کلمات مشکله قرآنی را به ترتیب حروف الفبا مرتب ساخته و آنها را به عبارات ساده بیان می کند و در حقیقت یک لغت قرآنی است. در این موضوع بسیاری از بزرگان کتاب نوشته‌اند و کشف الظنون جمعی را در 158/2 که قدیمی‌ترین آنها ابان بن ثعلب بن ریاح بن سعد بکری (- 141) و قریب‌ترین آنها به زمان ما زین الدین عبدالرحیم بن حسین عراقی (- 806ق) می‌باشد نام برده و می گوید که ابن اثیر هم جمعی دیگر را ذکر کرده است و غریب القرآن سجستانی مشهورترین کتب مؤلفه در این موضوع که تألیف آن پانزده سال به طول انجامیده و پس از اتمام آن را به استادش «ابن انباری» تقدیم و عرضه کرده است و مفردات راغب بهترین آنها می‌باشد. فخرالدین طریحی، محدث و لغوی معروف (صاحب مجمع البحرین)، کتاب نزهة الخاطر یا غریب القرآن خود را نیز بر اساس این کتاب نهاده و بر آن اعتماد شایسته‌ای نموده است. آغاز: الحمد لله رب العالمين ... هذا تفسير غريب القرآن ألف على حروف المعجم ليقرب تناوله و يسهل حفظه على من اراده و بالله جل ثنائه التوفيق و العون و له القوة و الحول و حسبنا الله وحده بسم الله الرحمن الرحيم الالف المفتوحة: الم و ساير حروف الهجا في اوائل السور، كان بعض المفسرين يجعلها انجام: الياء المكسورة يقال ليس في العربية كلمة أولها ياء مكسورة الايسار و يسار لليسر. چاپ: بیروت، 1410ق، یوسف عبدالرحم المرعشی، سنگی؛ بولاق، 1295ق در حاشیه «تبصیر الرحمن و تیسیر المنان» علی بن احمد معروف به مخدوم علی مهمايمى؛ قاهره، مطبعة السعاده، 1325 و 1326ق؛ به تحقیق یوسف عبدالرحمان المرعشی، بیروت، دار المعرفة، الطبع الاول 1410 [الذريعة 122/24 و 49/16؛ کشف الظنون 1208/2؛ دنا 793/7-795 (75 نسخه)؛ مكتبة اميرالمؤمنين 472/4؛ الاوقاف العامة بغداد 164/1 و 165] شرح و حواشی: 1- نزهة الخاطر و سرور الناظر و تحفة الحاضر و متاع المسافر = ربيع الاخوان الموضح لكلمات القرآن؛ طریحی، فخرالدین بن محمد (1087-979)