غرر الفرائد (الفوائد) و درر القلائد

● غرر الفرائد (الفوائد) و درر القلائد = امالی سید مرتضی = الغرر و الدرر / گوناگون / عربی ġurar-ul farā’id (fawā’id) wa durar-ul qalā’id = amālī-yi sayyid-i murtiḍā = al-ġurar wa-d durar علم الهدی، علی بن حسین، 355 - 436 قمری ‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045) امالی جمع «املیة» است که در لغت به اقوال و بیانات ملخص تفسیر شده و در اصطلاح ادباء عبارت از مباحث و مسائلی است در یک فن یا چندین فن که دانشمندی متبحر بیان کند و حضار مجلس چنان‌که املاء می‌شود بدون زیاده و نقیصه آن را ثبت کنند. کتب امالی در مواضیع مختلفه بسیار است مانند: امالی ابوعلی قالی، امالی ابویوسف، امالی ابن الشجری، امالی زجاج، امالی ابن عساکر، امالی ابن حاجب، امالی ثعلب، امالی زمخشری، امالی مرزوقی، امالی اسفراینی، و سیوطی و غیره. این کتاب حاوی بر محاسن فنون تفسیری و ادبی و کلامی و غیرها است که در سفر مکه در هشتاد و دو مجلس به اضافه 36 مسأله، بر تلامیذی که شرف حضور داشتند املاء فرموده و بعداً تکمله‌ای بر آن افزوده و به نام «امالی» نیز موسوم است. موقعیت این کتاب چنین است که یکی از شیوخ ادب مصری درباره آن گفته است: «استفدت من كتاب الغرر مسائل لم اجد في كتاب سيبويه و غيره من كتب النحو» و دیگری از علماء اهل سنت گفته: «لو حلف انسان ان السيد المرتضى كان اعلم بالعربية من العرب لم يكن عندی آثما». آغاز: قال سيدنا الشريف السيد الاجل المرتضى علم الهدى ذوالمجدين رحمه الله ... الحمدلله رب العالمين و صلواته على سيدنا محمد وآله الطاهرين و سلم تسلیما، تأویل آیة: قال الله تبارک و تعالی «و اذا اردنا ان نهلک قریة امرنا مترفیها ففسقوا فيها» الآية ...) في عده الاية وجوه عده من التاويل كل منها يبطل الشبهة الداخلة ... آغاز تکمله: قال الشريف الاجل المرتضى علم الهدى ذوالمجدين ابوالقاسم على بن الحسين الموسوى رض انه لا يزال المتكلمون يخالفون النحويين في ان للفعل ثلثة احوال. انجام: انجام 1: و اهمال حق البعيد. انجام تکمله: من افصح كلام و اخصره و ابلغه و الله الموفق للصواب. چاپ: مشار عربی، ص649؛ یکبار در تهران به سال 1273 با مسائل سلاریه و بار دیگر بی آن مسائل در مصر به سال 1325 و بار سوم نیز در مصر به سال 1373 (1954)؛ در دو جزء، مطبعة السعادة، سال 1325ق؛ طهران، سنگی، 1272ق، وزیری بزرگ؛ قم، کتابخانه آیة الله مرعشی، 1403ق؛ چهار جلد در دو مجلد [الذريعة 42/16 و 312/2؛ اعيان الشيعة 46/3؛ امل الآمل 19/2؛ بغية الوعاة 149؛ رياض العلماء 54/1؛ ريحانة الادب 393/7؛ كشف الظنون 1201/2؛ معجم الآداب 301/1؛ معجم الادباء 514/1؛ الوافي بالوفيات 201/7، هدية العارفين 80/1؛ فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث 126/5؛ دنا 787/7-790 و 144/2] شرح و حواشی: 1- تکملة امالی المرتضی = تکملة الغرر و الدرر؛ علم الهدی، علی بن حسین (355-436) 2- امالی سید مرتضی (منتخب)؛ عاملی، حسن بن علی (-11) 3- الدرر و الغرر (مختصر)؛ حائری، محمد بن احمد بن حسین 4- غرر الفرائد (منتخب) 5- غرر الفوائد و درر القلائد (منتخب) 6- غرر الفرائد (منتخب) = غرر و درر