غرة الكمال

● غرة الكمال / شعر / فارسی qorrat-ol kamāl امیر خسرو، خسرو بن محمود، 651 - 725 قمری amīr xosrow, xosrow ebn-e mahmūd (1254 - 1326) سومین دیوان امیر خسرو دهلوی است که چنانکه خود در دیباچه این دیوان نوشته اشعاری که از سال 685-693ق از سال 34 تا 40 عمر خود سروده در یک مجلد گذارده و آن را «غرة الکمال» نام نهاده، چنانکه دو دیوان انشائی پیش از این را «تحفة الصغر» و «وسط الحیات» نامیده است. این دیوان شامل چند بخش می‌باشد: 1. دیباچه‌ای به نثر و نظم که در آن ابیات عربی امیرخسرو دیده می‌شود و خود اعتراف نموده که از عهده شعر عربی گفتن برنیامده و معذرت خواسته است و اطلاعات سودمندی از حالات خود و خانواده‌اش در اینجا یافت می‌شود؛ 2. قصاید و چند قطعه و در حدود 3700 بیت است؛ 3. قطعات شامل مطالب توحیدی و نعت و منقبت و عرفان و تصوف و غیره در حدود 500 بیت؛ 4. در متفرقات از قبیل هزل و ذم و استهزاء و مطایبات و شکایات و غیره در حدود 170 بیت؛ 5. فتح‌نامه یا «مفتاح الفتوح» که به وزن مثنوی و به سال 690 انشاء آن خاتمه یافته و در حدود 800 بیت می‌باشد و آغاز آن این است: سخن برنام شاهی کردم آغاز ×× که برشاهان در دولت کند باز؛ 6. نامه‌ای است که به برادر خود تاج الدین زاهد نیز به وزن مثنوی انشا نموده و در حدود 250 بیت می‌باشد و آغاز آن این است: عنوان: این نامه که جان درو سرشتم ×× هر حرف بخون دل نبشتم / در خدمت مکرم گرامی ×× زاهد به همه هنر تمامی. توحید: سرنامه بنام ایزد پاک ×× کاورد پدید مردم از خاک. آغاز نامه: مخدوم برادر گرامی ×× چون خود به همه هنر تمامی؛ 7. چند مثنوی کوچک در وصف اسب و عمارات شاهی است در 330 بیت؛ 8. مثنوی به نام «بازنامه» است و در آن به مدح و اندرز پادشاه وقت پرداخته و درحدود 220 بیت می‌باشد؛ 9. غزلیات است و در حدود 1850 بیت و مرتب به ترتیب حروف تهجی بر حسب ردیف‌ها نیست و بدین بیت شروع می‌شود: ای ز خیال ما برون درتو خیال کی رسد ×× با صفت تو عقل را لاف کمال کی رسد؛ 10. رباعیات امیر خسرو است. بنا بر محاسبه این دیوان در حدود 10000 بیت می‌باشد.