غاية البيان فی تدبیر بدن الانسان

● غاية البيان فی تدبیر بدن الانسان / طب / ترکی qāyat-ol bayān fī tadbīr-e badan-el ensān ابن سلوم، صالح بن نصرالله، - 1081 قمری ebn-e sallūm, sāleh ebn-e nasr-ol-lāh (- 1671) اهداء به: محمدخان بن ابراهیم خان از سلاطین آل عثمان تاریخ تألیف: 1075ق در «مقدمه»ای در تعریف علم طب و چهار «مقاله» و «خاتمه»: مقاله 1. تدبیر اسباب سته ضروریه، مشتمل بر ده فصل و خاتمه‌ای؛ مقاله 2. بیان مفردات و مرکبات مرتب بر حروف معجم، هر کدام در یک باب علی حده؛ مقاله 3. بیان امراض سر تا پا و طریقه معالجه آنها؛ مقاله 4. بیان بیماری‌های مخصوص به هر عضو از اعضاء بدن و ذکر طریقه مداوای آنها؛ خاتمه در زهرها و گزیدن حشرات و زینت. بغدادی در هدیة العارفین این اثر را ترجمه عربی «غاية الاتقان» خود مؤلف می‌داند، اما علاوه بر اینکه عناوین فصول این کتاب با عناوین فصول «غاية الاتقان» متفاوت است، بروکلمان نیز آنها را دو کتاب متفاوت می‌داند. در عین حال نسخه‌ای از ترجمه‌ای ترکی از غاية الاتقان با نام «نزهة الابدان فی ترجمة غاية الاتقان» وجود دارد که آغاز آن با آغاز نسخه‌های «غاية البیان» یکی است. آغاز: جواهر زواهر حمد و ثنا اول واجب الوجود و مفیض الخیر والوجود صانع عالم و دافع بنی آدم اولان حکیم چاره ساز و کریم بنده نواز ... انجام: سببدر و خاتونلردخی بو منوال اوزره استعمال ایلیه لو حامله او لمغه سبب اولور تمم بالخير و انظر الحمدلله رب العالمین. [بروکلمان 2: 595، ذیل 2: 666؛ هدیة العارفین 423/1؛ عثمانلی مؤلفلری 224: 3؛ الطب الصيدليه ص 226]