الغاذی و المغتذی

● الغاذی و المغتذی / طب / عربی al-ġāḏī wa-l muġtaḏī ابن ابی الاشعث، احمد بن محمد، - 360 ؟ قمری ebn-e ab-el-aš‘as, ahmad ebn-e mohammad (- 972) ابن ابی الاشعث طبیب و حکیم ایرانی اهل فارس که ابن ابی اصیبعه او را طبیبی ممتاز و مؤلف کتاب طبی، کارشناس بزرگ جالینوس و مفسر آثار وی می‌داند. نام 18 اثر از وی در منابع آمده و از برخی آثار وی، نسخه‌هایی به جا مانده است. کتاب الغاذی و المغتذی شامل دو مقاله در طب است که نسخه‌هایی از آن در موزه بریتانیا، الازهر قاهره و ایاصوفیه ترکیه نگهداری می‌شود اما از چاپ آن اطلاعی به دست نیامد. در فهرست ازهریه، این کتاب دارای سه مقاله شامل ابواب، دانسته شده، ولی در نسخه حاضر دو «مقاله» وجود دارد. فهرست مطالب کتاب: مقاله 1. آلات الغذا و فعلها و عملها، شامل هفده باب: 1) الفم، 2) المری، 3) المعدة، 4) المعا المسمى اثنی عشر اصبعاً، 5) المعا المسمى الصايم، 6) المعا المسمى الطویل، 7) المعا المسمى الاعور، 8) المعا المسمى القولن، 9) المعا المسمى المستقیم، 10) المسارنقا، 11) فی ان الرأس الأعظم من راسی المعدة ...، 12) الکبد، 13) العروق الغیر ضوارب (؟)، 14) المرارة، 15) الطحال، 16) الکلیتین، 17) المثانة؛ مقاله 2. الغذاء و الاغتذاء، شامل شش جمله دارای ابواب: جمله 1) آلات الروح الحیوانی المغتذية بهذا الدم در شش باب، 2) آلات الروح النفسانی المغتذی من الروح الحیوانی در هفت باب، 3) اغتذاء الروح الطبيعية و آلاتها در پنج باب، 4) اغتذاء آلات القوة و المولدة در سه باب، 5) اغتذاء الأعضاء التی لها قوی من أنفسها و قوی تحتها من غیرها در دو باب، 6) اغتذا الأعضاء التی ليست مستولية على غيرها و لاغيرها مستولية عليها در ده باب. [تاریخ نگارش‌های عربی 421/3-423؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 624/2؛ فهرس مخطوطات الطب الاسلامی فی مکتبات ترکیا 12؛ فهرس المكتبة الأزهرية 124/6]