شناسنامه کتابشناختی اثر
عین الحیات
‘ayn-ol hayāt
پیوند کوتاه:
/w/47206
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #47206
پدیدآور / مؤلف:
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی
تاریخ و سده تألیف:
1073 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 23، ص 169
تا 183
زبان و قالب:
فارسی
عناوین دیگر و همتراز:
شرح وصایای پیامبر (ص) به ابوذر
(š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلاً روایت کردهاند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح میباشد. علامه مجلسی این حدیث را مسنداً قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (ع) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلاً نگاشتهاند.
آغاز اثر
« لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمتهای بی نظیر جلا داده »
انجام اثر
« امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه برگیرند در حیوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند »
سوابق و چاپهای اثر
مشار فارسی،ج3، صص3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی؛ ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
تلخیص عین الحياة
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 370/15 شماره 2334
نسخههای منزوی 1649/2
کتابشناسی مجلسی ص271
فهرستواره منزوی 530/6
فهرستگان حدیث، ج5، ص71-81
دنا 701/7- 707 (221 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● عین الحیات = شرح وصایای پیامبر (ص) به ابوذر / شرح حدیث، اخلاق / فارسی
‘ayn-ol hayāt = š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تألیف: جمادی الثانی 1073ق
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلاً روایت کردهاند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح میباشد. علامه مجلسی این حدیث را مسنداً قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (ع) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلاً نگاشتهاند.
آغاز: لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمتهای بی نظیر جلا داده
انجام: امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه برگیرند در حیوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند
چاپ: مشار فارسی،ج3، صص3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی؛ ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
[الذریعة 370/15 شماره 2334؛ نسخههای منزوی 1649/2؛ کتابشناسی مجلسی ص271؛ فهرستواره منزوی 530/6؛ فهرستگان حدیث، ج5، ص71-81؛ دنا 701/7- 707 (221 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تلخیص عین الحياة
نسخههای خطی این اثر
241 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
ملی
تهران
|
6760 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 27 | شناسنامه ← |
| 32 |
ملی
تهران
|
17045 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 33 |
علامه طباطبائی
قم
|
بدون شماره | بیکاتب | قرن 12 | - | - | شناسنامه ← |
| 34 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
1257 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 114 | شناسنامه ← |
| 35 |
مدرسه سلطانی
کاشان
|
90 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 278 | شناسنامه ← |
| 36 |
فاضل خوانساری
خوانسار
|
127/3 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 37 |
سپهسالار
تهران
|
1824 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 206 | شناسنامه ← |
| 38 |
نجومی
کرمانشاه
|
بدون شماره | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 39 |
طاهری شهاب
ساری
|
213 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 684 | شناسنامه ← |
| 40 |
ملی
تهران
|
17706 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 268 | شناسنامه ← |
| 41 |
دارالحدیث
قم
|
27 | حسین بن غلام حسین بن محمدرضا | بیتاریخ | نسخ | 438 | شناسنامه ← |
| 42 |
وزیری
یزد
|
4171 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 43 |
وزیری
یزد
|
4252 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 44 |
ملی
تهران
|
26297 | بیکاتب | 1312ق | - | - | شناسنامه ← |
| 45 |
مجلس
تهران
|
960 | محمد ولی خلف کربلایی علی نقی بقال | 7 ذیحجه 1296ق | نسخ | 440 | شناسنامه ← |
| 46 |
سپهسالار
تهران
|
5440 | میر محمد قاسم بن میر علی بیک طوطبا | 1293ق | نستعلیق | 459 | شناسنامه ← |
| 47 |
اعظم قم
قم
|
2232 | بیکاتب | رجب 1268ق | نستعلیق | 150 | شناسنامه ← |
| 48 |
رضوی
مشهد
|
26495 | شکرالله عباسی | سلخ رجب 1266ق | نستعلیق | 271 | شناسنامه ← |
| 49 |
خاتم الانبیاء
بابل
|
62 | علی بن محمود باب کجوری کالحی | ربیع الاول 1266ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 50 |
رضوی
مشهد
|
31841 | علیرضا بن سید نجف علی موسوی | 1266ق | نستعلیق | 412 | شناسنامه ← |
| 51 |
طبسی
قم
|
71 | بیکاتب | 1265ق | نسخ | 310 | شناسنامه ← |
| 52 |
امام صادق
قزوین
|
809 | محمد علی | 1263ق | نسخ | 311 | شناسنامه ← |
| 53 |
ملک
تهران
|
1424 | محمد یوسف بن علی اکبر | 1263ق | نستعلیق، شکسته | 228 | شناسنامه ← |
| 54 |
مجلس
تهران
|
17171/1 | بیکاتب | 1262ق | نستعلیق | 203 | شناسنامه ← |
| 55 |
امام صادق
اردکان یزد
|
20 | محمد بن محمد حسین اردکانی | محرم 1261ق | نستعلیق، نسخ | 320 | شناسنامه ← |
| 56 |
فرهنگ و هنر
مشهد
|
9-10 | بیکاتب | 1260ق | نسخ | 530 | شناسنامه ← |
| 57 |
رضوی
مشهد
|
19283 | محمد اسماعیل مشهور به لوح | جمادی الاول 1259ق | نستعلیق | 258 | شناسنامه ← |
| 58 |
گلپایگانی
قم
|
8165-56/15 | عبد الغفار بن محمد بن محمدکاظم خادم مزار آستانه مبارکه طورار | یکشنبه 11 جمادی الثانی 1259ق | نستعلیق | 231 | شناسنامه ← |
| 59 |
کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی
گلپایگان
|
44 | سید رضا بن عبدالله | یکشنبه 29 شوال 1258ق، به جهت ملا علی ولد آقا مهدی | نستعلیق | 239 | شناسنامه ← |
| 60 |
انجمن آثار و مفاخر فرهنگی
تهران
|
115 | محمد ابراهیم بن علی محمد | ربیع الاول 1258ق | نستعلیق | 468 | شناسنامه ← |