شناسنامه کتابشناختی اثر
عین الحیات
‘ayn-ol hayāt
پیوند کوتاه:
/w/47206
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #47206
پدیدآور / مؤلف:
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی
تاریخ و سده تألیف:
1073 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 23، ص 169
تا 183
زبان و قالب:
فارسی
عناوین دیگر و همتراز:
شرح وصایای پیامبر (ص) به ابوذر
(š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلاً روایت کردهاند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح میباشد. علامه مجلسی این حدیث را مسنداً قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (ع) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلاً نگاشتهاند.
آغاز اثر
« لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمتهای بی نظیر جلا داده »
انجام اثر
« امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه برگیرند در حیوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند »
سوابق و چاپهای اثر
مشار فارسی،ج3، صص3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی؛ ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
تلخیص عین الحياة
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 370/15 شماره 2334
نسخههای منزوی 1649/2
کتابشناسی مجلسی ص271
فهرستواره منزوی 530/6
فهرستگان حدیث، ج5، ص71-81
دنا 701/7- 707 (221 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● عین الحیات = شرح وصایای پیامبر (ص) به ابوذر / شرح حدیث، اخلاق / فارسی
‘ayn-ol hayāt = š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تألیف: جمادی الثانی 1073ق
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلاً روایت کردهاند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح میباشد. علامه مجلسی این حدیث را مسنداً قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (ع) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلاً نگاشتهاند.
آغاز: لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمتهای بی نظیر جلا داده
انجام: امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه برگیرند در حیوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند
چاپ: مشار فارسی،ج3، صص3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی؛ ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
[الذریعة 370/15 شماره 2334؛ نسخههای منزوی 1649/2؛ کتابشناسی مجلسی ص271؛ فهرستواره منزوی 530/6؛ فهرستگان حدیث، ج5، ص71-81؛ دنا 701/7- 707 (221 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تلخیص عین الحياة
نسخههای خطی این اثر
241 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 151 |
مجلس
تهران
|
7375 | بیکاتب | چهارشنبه 12 جمادی الاول 1236ق | نسخ | 256 | شناسنامه ← |
| 152 |
ارگانی بهبهانی
قم
|
115 | محمد بن بابا معاف کلکستان | 7 جمادی الثانی 1238ق | نستعلیق | 266 | شناسنامه ← |
| 153 |
مسجد جامع مراغه
مراغه
|
13 | بیکاتب | 1238ق | نستعلیق | 175 | شناسنامه ← |
| 154 |
گلپایگانی
قم
|
7551-51/11 | عبدالرزاق بن محمد هاشم الالویری | ربیع الاول 1238ق | نستعلیق | 242 | شناسنامه ← |
| 155 |
مرکز احیاء
قم
|
4197 | کربلائی محمد زمان بن مؤمن بیگ شمیرانی | شنبه 14 جمادی الثانی 1239ق | نستعلیق | 376 | شناسنامه ← |
| 156 |
امام عصر
شیراز
|
68 | ملا مهر علی بن شیخ حسین | یکشنبه 9 شعبان 1239ق | نسخ | 343 | شناسنامه ← |
| 157 |
میبدی (خاندان)
کرمانشاه
|
43مشهد | بیکاتب | شوال 1240ق | نستعلیق | 278 | شناسنامه ← |
| 158 |
جعفری
کاشان
|
10 | سید حسن بن عبدالکریم نائینی | جمادی الاول 1240ق | نسخ | 188 | شناسنامه ← |
| 159 |
میبدی
مشهد
|
43 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 160 |
ایزدی (حاجی)
همدان
|
8 | اسماعیل بن رضا | 1240ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 161 |
ملی
تهران
|
21199 | بیکاتب | 1240ق | - | - | شناسنامه ← |
| 162 |
رضوی
مشهد
|
12523 | علی بن ابراهیم | جمعه 16 ذیقعده 1241ق | نستعلیق، شکسته | 140 | شناسنامه ← |
| 163 |
فحول قزوینی
قزوین
|
بدون شماره | محمد باقر بن محمد طاهر حسینی | دوشنبه 14 صفر 1242ق | - | - | شناسنامه ← |
| 164 |
شاهچراغ
شیراز
|
2423/1 | حسن بن مرحوم میرزا محمد | 7 جمادی الثانی 1242ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 165 |
معصومیه
قم
|
187 | جعفر خوانساری بن محمد حسین | دهه اول شعبان 1243ق | نسخ | 192 | شناسنامه ← |
| 166 |
مرکز مطالعات
قم
|
98 | علی محمد بن حاجی زین العابدین کرکوندی | 17 شعبان 1244ق | نسخ | 327 | شناسنامه ← |
| 167 |
وزیری
یزد
|
229 | محمد علی بن محمد محسن یزدی | اواخر ذیحجه 1246ق | نسخ | 225 | شناسنامه ← |
| 168 |
رضوی
مشهد
|
23310 | عبدالمحمد بن عباسعلی کرجی | جمعه 3 شوال 1246ق | نستعلیق | 251 | شناسنامه ← |
| 169 |
فاضل قائینی
قم
|
228 | بیکاتب | جمادی الاول 1248ق | - | - | شناسنامه ← |
| 170 |
گلپایگانی
قم
|
5124-26/4 | احمد بن حسینعلی کرجی | رجب 1248ق | نستعلیق | 262 | شناسنامه ← |
| 171 |
مجلس
تهران
|
938 | بیکاتب | 26 محرم 1249ق | نستعلیق | 646 | شناسنامه ← |
| 172 |
خاتم الانبیاء
بابل
|
79 | علی عسکر بن حاجی احمد در محمد آباد دارالعباده | شعبان 1249ق | نستعلیق | 270 | شناسنامه ← |
| 173 |
امام صادق
اردکان یزد
|
334 | بیکاتب | چهارشنبه نیمه ربیع الثانی 1251ق | نسخ | 245 | شناسنامه ← |
| 174 |
اعظم قم
قم
|
7 | بیکاتب | چهارشنبه 12 صفر 1251ق | نسخ | 269 | شناسنامه ← |
| 175 |
گلپایگانی
قم
|
3012-16/22 | بیکاتب | جمعه 7 جمادی الثانی 1253ق | نستعلیق | 421 | شناسنامه ← |
| 176 |
وزیری
یزد
|
2719 | بیکاتب | 1254ق | نسخ | 280 | شناسنامه ← |
| 177 |
گلپایگانی
قم
|
8047-55/17 | عبدالله بن کربلائی صبر علی، ساکن قریه صدا قایان | ذیحجه 1255ق | نستعلیق | 300 | شناسنامه ← |
| 178 |
رضوی
مشهد
|
22866 | محمد رضا بن محمد تقی | چهارشنبه 4 جمادی الثانی 1255ق | نسخ | 393 | شناسنامه ← |
| 179 |
مرکز مطالعات
قم
|
472/1 | سید جمال ولد آقا سید شبیر شالی | 1 شعبان 1256ق | نستعلیق | 176 | شناسنامه ← |
| 180 |
رضوی
مشهد
|
17333 | بیکاتب | جمعه 1 ذیحجه 1257ق | نستعلیق | 275 | شناسنامه ← |