شناسنامه کتابشناختی اثر
عین الحیات
‘ayn-ol hayāt
پیوند کوتاه:
/w/47206
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #47206
پدیدآور / مؤلف:
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی
تاریخ و سده تألیف:
1073 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 23، ص 169
تا 183
زبان و قالب:
فارسی
عناوین دیگر و همتراز:
شرح وصایای پیامبر (ص) به ابوذر
(š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلاً روایت کردهاند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح میباشد. علامه مجلسی این حدیث را مسنداً قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (ع) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلاً نگاشتهاند.
آغاز اثر
« لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمتهای بی نظیر جلا داده »
انجام اثر
« امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه برگیرند در حیوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند »
سوابق و چاپهای اثر
مشار فارسی،ج3، صص3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی؛ ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
تلخیص عین الحياة
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 370/15 شماره 2334
نسخههای منزوی 1649/2
کتابشناسی مجلسی ص271
فهرستواره منزوی 530/6
فهرستگان حدیث، ج5، ص71-81
دنا 701/7- 707 (221 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● عین الحیات = شرح وصایای پیامبر (ص) به ابوذر / شرح حدیث، اخلاق / فارسی
‘ayn-ol hayāt = š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تألیف: جمادی الثانی 1073ق
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلاً روایت کردهاند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح میباشد. علامه مجلسی این حدیث را مسنداً قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (ع) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلاً نگاشتهاند.
آغاز: لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمتهای بی نظیر جلا داده
انجام: امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه برگیرند در حیوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند
چاپ: مشار فارسی،ج3، صص3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی؛ ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
[الذریعة 370/15 شماره 2334؛ نسخههای منزوی 1649/2؛ کتابشناسی مجلسی ص271؛ فهرستواره منزوی 530/6؛ فهرستگان حدیث، ج5، ص71-81؛ دنا 701/7- 707 (221 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تلخیص عین الحياة
نسخههای خطی این اثر
241 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 91 |
رضوی
مشهد
|
2077 | محمد بن محمد حسین دماوندی | 16 ذیحجه 1123ق | نستعلیق | 278 | شناسنامه ← |
| 92 |
مفتاح
تهران
|
174 | محمد تقی پسر عبدالحسین مازندرانی | دوشنبه 25 جمادی 1125ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 93 |
گلپایگانی
قم
|
7671-52/11 | محمد سعید بن علی نقی | 26 شوال 1127ق | نستعلیق | 172 | شناسنامه ← |
| 94 |
مرعشی
قم
|
10507 | محمد نظام بن محب الله | پنجشنبه 6 ربیع الاول 1129ق، به درخواست حاج حسن | نسخ | 308 | شناسنامه ← |
| 95 |
رضوی
مشهد
|
2076 | محمد هاشم کازرونی | جمادی الثانی 1130ق، برای امیر سیف الدین علی | نسخ | 359 | شناسنامه ← |
| 96 |
دیانی
بیرجند
|
44 | عبدالله کاخکی | دهه دوم صفر 1132ق | نسخ | 327 | شناسنامه ← |
| 97 |
رضوی
مشهد
|
24308 | رمضان بن محمد قاسم چورپاسکیه | 19 محرم 1132ق | نستعلیق، نسخ | 339 | شناسنامه ← |
| 98 |
ملی
تهران
|
6920 | محمد امین بن عبدالعظیم حسنی حسینی | 1134ق | نستعلیق | 408 | شناسنامه ← |
| 99 |
میبدی
مشهد
|
499 | محمد صالح بن میرزا خان منجیلی | 23 شوال 1141ق | نستعلیق | 387 | شناسنامه ← |
| 100 |
وزیری
یزد
|
1513 | محسن بن محمد علی | 1148ق | نسخ | 207 | شناسنامه ← |
| 101 |
رضوی
مشهد
|
17332 | صادق بن محمد تقی | 1169ق | نسخ | 276 | شناسنامه ← |
| 102 |
رضوی
مشهد
|
19445 | بهاء الدین محمد بن محمد هاشم حسن حسنی | 1177ق | نستعلیق، نسخ | 254 | شناسنامه ← |
| 103 |
ملی
تهران
|
19620 | بیکاتب | 1181ق، خریداری از محمد حسین علوی | - | - | شناسنامه ← |
| 104 |
امام صادق
چالوس
|
135 | محمد مقیم قزوینی | 1187ق | نسخ | 235 | شناسنامه ← |
| 105 |
مكتبة الزهراء
اصفهان
|
150 | بیکاتب | 1198ق | نستعلیق | 146 | شناسنامه ← |
| 106 |
دانشگاه
تهران
|
7609 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 191 | شناسنامه ← |
| 107 |
دانشگاه
اصفهان
|
396 | بیکاتب | قرن 12 یا 13 | نستعلیق | 264 | شناسنامه ← |
| 108 |
دانشگاه
اصفهان
|
332 | بیکاتب | اوایل قرن 13 | نسخ | 195 | شناسنامه ← |
| 109 |
مدرسه صدر خواجو
اصفهان
|
104 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 330 | شناسنامه ← |
| 110 |
مروی
تهران
|
495/3 | بیکاتب | قرن 13 | - | - | شناسنامه ← |
| 111 |
رضوی
مشهد
|
27612 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 298 | شناسنامه ← |
| 112 |
رضوی
مشهد
|
24268 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 420 | شناسنامه ← |
| 113 |
رضوی
مشهد
|
16621 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 55 | شناسنامه ← |
| 114 |
رضوی
مشهد
|
12875 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 230 | شناسنامه ← |
| 115 |
گلپایگانی
قم
|
3258-17/38 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 300 | شناسنامه ← |
| 116 |
قمر بنی هاشم
دامغان
|
97 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 439 | شناسنامه ← |
| 117 |
الهیات
تهران
|
168 | سلطان خانم | قرن 13 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 118 |
امام هادی
مشهد
|
43 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 240 | شناسنامه ← |
| 119 |
وزیری
یزد
|
1563 | بیکاتب | قرن 13، ناقص | نستعلیق، نسخ | 213 | شناسنامه ← |
| 120 |
وزیری
یزد
|
228 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 222 | شناسنامه ← |