عين الحكمة

● عين الحكمة / فلسفه / عربی ‘ayn-ul ḥikma تهرانی رازی، قوام الدین محمد، - 1093 ؟ قمری tehrānī rāzī, qavām-od-dīn mohammad (- 1682) رساله‌ای است در فلسفه شامل تقسیمات وجود و معانی وحدت و کثرت و مسائل مربوط به آنها. مؤلف، شاگرد مولی رجبعلی تبریزی است. نخست عین الحکمه را به عربی نوشته و سپس خود آن را به فارسی درآورده است. کتاب حاضر که متن عربی است پس از یک «مقدمه» درباره موضوع علم الهی، دارای دوازده مبحث یا فصل است با این عنوان‌ها: 1. توضیح ما قاله المتأخرون فی تقسیم الموجود الى الواجب و الممكن و تحقیق الحق فيه؛ 2. تقسيم الموجود الى الواحد و الکثیر و بیان اقسامه؛ 3. لواحق الوحدة و الکثرة؛ 4. الکلی و الجزئی و بیان اقسامهما؛ 5. تحقیق الجنس و الفصل و النوع و بیان نسبتهما مما؛ 6. تقسیم الموجود الى الجوهر و العرض؛ 7. تحقیق مهية المضاف؛ 8. اثبات الهيولى و الصورة و بيان كون الجسم عنها؛ 9. اثبات العقل و النفس؛ 10. تقسیم العلة و بیان اقسامها؛ 11. تحقیق الفاعل و الغايه؛ 12. ترتیب صدور الاشیاء من فاعلها و رجوعها اليه. آغاز: الحمدلله الذى هدانا الصراط المستقيم ... فيجب ان يعلم ان لكل علم ثلثه امور ان لم يكن شيء منها لم يكن ذلك العلم، الموضوع و المسائل و المبادی انجام: و مدرکا و عاقلا للاشياء و لنفسه و عارفا بجاعله و راجعا الى فاعله الذى هو الفاعل و الغاية بذاته فسبحان الذى بيده ملکوت کل شیء و اليه ترجعون و سبحان ربک رب العزة عما يصفون و سلام على المرسلين و الحمدلله رب العالمين چاپ: در دو رساله فلسفی (تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی؛ 1378)، تصحیح علی اوجبی [دنا 699/7 (21 نسخه)؛ الذریعه 368/15 و 369؛ ریاض العلماء 285/2؛ طبقات اعلام الشیعه (قرن 11ق) ص 460؛ اعیان الشیعه 193/31 (در ذیل ترجمه رجبعلی تبریزی)] شرح و حواشی: 1- حاشیه عین الحکمة؛ مولانا محمد علی (-11) 2- حاشیة عين الحكمة