عمان الحساب

● عمان الحساب / ریاضیات، شعر / فارسی ‘omān-ol hesāb رجاء زفره ای، محمد علی، 1280 - 1360 قمری rajā’-e zefre’ī, mohammad ‘alī (1864 - 1941) وابسته به: خلاصة الحساب؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030) تاریخ تألیف: نیمه دوم جمادی الاول 1348ق منظومه‌ای در حساب شامل: 1. الفاظ متعلقه حساب؛ 2. قواعد اصول اربعه؛ 3. قواعد ضرب و تقسیم و جذر (البته به سبک قدیم)؛ 4. تداخل و توافق و تباین و تماثل اعداد؛ 5. اعدادی که دارای کسور بسته باشند؛ 6. تجنیس و ترفیع در جمع و تفریق و ضرب و تقسیم کسور؛ 8 جذر کسور؛ 9. تناسب اربعه؛ 10. حساب خطائین؛ 11. تحلیل و عکس؛ 12. مساحات؛ 13. خطوط و اصلاحات هندسه؛ 14. اصلاحات خطوط منحرفه هندسه در مساحت؛ 15. مساحت مثلث و مربع و کثیر الاضلاع و دایره و استوانه و مخروط و جسم کره و اهلیجی و شلجمی و هلالی و نعلی؛ 16. اندازه گرفتن زمین از بلندی و پستی؛ 17. جبر و مقابله؛ 18. استخراج مجهولات؛ 19. ضمایر؛ 20. رفع اشتباه؛ 21. اقسام اعداد؛ 22. در آخر کتاب به نثر فهرست اسماء و احوال کسانی آمده که هر یک تصرفی در کتاب خلاصة الحساب نموده‌اند. در ابتدای کتاب دیباچه عمان الحساب و تقریظی به شعر برای عبدالرزاق متخلص به خضر آمده و سپس با نثری شرح محمد علی رجاء زفره ای نگاشته شده است. (عبدالله انوار) آغاز: بسمله، میکنم حمد خداوند صمد ×× آنکه باشد واحد و فردو احد انجام: هر رجاء غیر از دعا نبود رجاء ×× کو نموده بر خداوند التجاء [دنا 622/7؛ نسخه‌های منزوی ص 184؛ الذریعه 355/9 و 332/15؛ فرهنگ سخنوران 224؛ رجال اصفهان ص 211؛ فهرستواره منزوی 2712/4]