العمادیة

● العمادیة = الحکم العمادیة = رساله عمادیه = حکمت عمادیه / فلسفه / فارسی al-‘emādīye = al-hekam-ol ‘emādīye = r.-ye ‘emādīye = hekmat-e ‘emādīye مدرس یزدی، علی اکبر، - 1344 شمسی modarres-e yazdī, ‘alī akbar (- 1965) به درخواست: بدیع الملک میرزا ملقب به عمادالدوله رساله‌ای است مشتمل بر یک دوره مسائل مهم حکمت و فلسفه (در نسخه مرعشی 16 حکمت آن ملاحظه می‌شود). این اثر بنا بر تصریح فرزند مؤلف (محمود حکمی یزدی) که «رساله مذکور شرحی ملخص از حکمت اشراق است که به بیان ساده نگارش یافته ...»، شرح موجز حكمة الإشراق اثر جاودانه شیخ ابوالفتح شهاب الدین یحیی بن حبش سهروردی (- 587ق) است، لیکن با بررسی دقیق این اثر دلیلی به شرح حكمة الاشراق بودن این اثر یافت نگردید هر چند که می‌باید در این خصوص بررسی بیشتر و دقیق‌تر صورت پذیرد. ناگفته نماند این رساله بنا به درخواست بدیع الملک میرزا ملقب به عمادالدوله ابن [بدیع الملک اول ملقب به] عمادالدوله بن محمد علی [میرزا دولت شاه] ابن فتحعلیشاه قاجار (-پس از سال 1306ق) حکمران دارالعباد یزد تألیف گردیده است. مرحوم سید علیرضا ریحان یزدی در کتاب آئینه دانشوران (صص 718-719) درباره این اثر چنین آورده: «وقتی شاهزاده بدیع الملک ... از آن جناب خواهش کرده که رساله‌ای به فارسی مشتمل بر مسائل مهمه حکمت الهی بنویسد و ایشان نیز اجابت کرده به طور موجز خلاصه مسایل را به پارسی روشن نگاشتند و قسمتی از این نسخه شریفه را سید طه موسوی اصفهانی که از طلاب مدرسه رضویه قم بودند به سال 1353 به خواهش من بنده سید علیرضا ریحان یزدی از روی نسخه‌ای که نزد آقای میرزا علی ناسوتی یزدی خواهر زاده حکیم بوده نوشته است». این رساله شامل شانزده «حکمت» می‌باشد: 1. حكمة فی الوجود و الماهية؛ 2. حكمة فی اعتبارية الماهية؛ 3. حكمة فى إصالة الوجود؛ 4. حكمة فى وحدة الوجود؛ 5. حكمة فی مغايرة الوجود للماهية؛ 6. حكمة فی تحرير المهية؛ 7. حكمة فی بساطة الوجود و مراتبه؛ 8. حكمة فی تشكيك الوجود؛ 9. حكمة فی الوجوب و الإمكان و الامتناع؛ 10. حكمة في وحدة ماهية واجب الوجود؛ 11. حكمة فی توحید حقيقة الوجود؛ 12. حكمة فى بيان حقيقة العلم و المعلوم؛ 13. حكمة فی أنحاء السبق؛ 14. حكمة في القدم و الحوث؛ 15. حكمة فی التشخص و التميز، 16. حكمة في نشو الماهية من الوجود. (محمود مرعشی نجفی) آغاز: بسمله حمد خدایی را که ذاتش حقیقت نور است و در عین بطونش ظهور بی پرده در حجابست و نمایش ذات چهره اش را نقاب از نور جمال چهره صبیح رویان بر افروخت و از نار جلال رخسار قبیح خویان بسوخت ... وبعد بر حسب فرمایش بندگان حضرت اجل امجد ارفع اشرف افخم والا شاه زاده حکمران دارالعباد یزد ... شروع در این رساله و جیزه ... [الذريعة: 59/7]