علم النفس

● علم النفس = معرفة النفس الناطقة و احوالها / فلسفه / عربی ‘ilm-un nafs = ma‘rifat-un nafs-in nāṭiqa wa aḥwāl-i-hā ؟ ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری ebn-e sīnā, ḥoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038) در سه «فصل» است: 1. فی اثبات ان جوهر النفس مغاير لجوهر البدن؛ 2. بقاء النفس بعد خراب البدن؛ 3. مراتب النفوس فی السعادة و الشقاوة بعد المفارقة عن البدن؛ خاتمه: فی ذكر العوالم الثلاثة التى هى عالم العقل عالم النفس و عالم الجسم. این رساله را از ابن سینا، از دوانی و برخی از محقق طوسی دانسته‌اند. ولی به نظر می‌رسد که چنین رساله‌ای با سه فصل و یک خاتمه از دوانی باشد گر چه تحقیق بیشتری لازم است. رساله به «ابن کمال پاشا» و نعمان خوارزمی و قطب شیرازی و صدر قونوی نیز نسبت داده شده است. کشف الظنون از ابن سینا دانسته و طبق معمول تا یافتن قرینه‌ای دیگر باید سخن او را اولی دانست. البته بیشتر فهرست‌نگاران نیز از ابن سینا دانسته‌اند، شاید بدان جهت که او رساله‌ای با این عنوان دارد گرچه دارای ده فصل است و با این رساله متفاوت است. آغاز: الحمدلله الذى لا يخيب من بابه آمل و لا يحرم عن حبابه عامل و لم يحجب العارفين ... و بعد فهذه رسالة حررتها في علم النفس و جعلتها ثلثة فصول الاول فی اثبات ان جوهر النفس مغاير لجوهر البدن؛ الثانى: فى بقاء النفس بعد خراب البدن؛ الثالث: فی مراتب النفوس فى السعادة و الشقاوة بعد المفارقة عن البدن ثم الحقت. خاتمة: اذكر فيها العوالم الثلاثة التى هى عالم العقل و عالم النفس و عالم الجسم و ترتيب الوجود من ... انجام: و اذ قد وصلنا الى المقام و كشفنا عن الاسرار التى عميت عنها ابصار اكثر الناس و غفلوا عن انفسهم و اخوانهم عل الحقيقة فلنكتف بهذا القدر من الاستبصار للطالبين المرشدين جعلنا الله اياكم من المهتدين انه هو البر الرحيم. چاپ: در قاهره چاپ شده است. [دنا 606/7-607 (24 نسخه با نسبت به سه نفر)؛ قنوانی: ص 160-163؛ فهرست مصنفات ابن سینا، مهدوی 231؛ الذریعه 260/24؛ دایرة المعارف بزرگ 1/4؛ ابن سینا؛ مكتبة امیرالمؤمنین 479/4؛ مجمع علمی 269/3]