نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

علم الحروف 1

‘ilm-ul ḥurūf
/w/46485
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #46485
پدیدآور / مؤلف: ناشناخته
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 22، ص 882 تا 883
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: علوم غریبه

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله‌ای درباره نقطه و اهمیت آن از دید فلسفی و ادبی و همچنین حروف تهجی و ترکیب آنها و چگونگی نوشتن آنها در قلم‌های مختلف و آثار آنها در نجوم و طبیعیات و جز اینها. در این نامه از علم حروف و خطوط پیامبران و ریشه قلم‌ها و خطوط و اقسام حروف و نسبت حروف با برج‌ها و جهت‌ها و اندام‌ها و مزاج‌ها و رمل و جفر گفتگو گردید. در آن جفر جامع و جفر ابیض و احمر و اکبر و اصغر و جامع شناسانده شده و دارد که «اما الجفر من حيث اللغة فانه رق الجدى» و از رمل صامت یاد شده است. این نامه چون در سبک نگارش با کنز الاسرار عبدالرحمن حنفی بسطامی یکی است و به یک خط در این دفتر نوشته شده گویا از همان نگارنده کنزالاسرار باشد. از جمله کسان و چیزهایی که در آن یاد گردیده است عبارت است از: ابوعمرو حسن بن عثمان قفوی، یحیی بن یعمر که نخستین بار در مصحف نقطه گذارد، نخستین کتاب‌های آسمانی (صحائف آدم)، واقدی، ذوالنون مصری، و ابی بکر شبلی، ابوعبدالله بکری نگارنده مسالک و ممالک، محمد بن سنان بتانی که گفته «پیامبر در شب دوشنبه ربیع یکم و بیستم نیسان سال فیل در روزگار انوشیروان در 882 اسکندری زاده و 61 سال خورشیدی زیسته و در نیمه روز دوشنبه 25 آزار 943 ذمج اسکندری درگذشت. زایجه او هم هست»، ابوالعباس عبس، حافظ ذهبی، زرادشت آذربایجانی که اسرار حروف را از پیروان موسی گرفته و جاماسب از او بیاموخت و او آورنده زند است و پس از موسی و در روزگار بشتاسف می‌زیست، حکیم ترمذی، شیخ ابا العباس احمد بن علی بن یوسف بونی قریشی و مواقف الغایات فی اسرار الریاضات الکبری و شمس المعارف و لطائف العواف او، شهاب الدین سهروردی، پرنده‌ای که مانند قمری بوده و در هند به سلطان محمود داده بودند و هرگاه خوردنی زهرآلود می‌دید می‌گریست، نگارش‌های جابر و شامل سکاکی و آگاهان بدین هنر، نگارش‌های منطقی و طبیعی ارسطو، سفر الخفایا و کتاب ذات الدوایر آصف بر برخیا، کنز الاسرار و ذخائر الابرار هرمس الهرامسه و مثلث (پیامبر فرزانه پادشاه) یا ادریس، ثمره بطلمیوس، کتاب اسطماطیس، کتاب اسطماخیس ارسطو، کتاب اشنوطاس و کتاب ملاطیس آورنده کیناش روحانی هندی در زمان ادریاروس و سازنده نیرنجات که 840 سال بزیست، کتاب‌های هاذیطوس، افالیق، طمطم هندی، شرایسم هندی، صصة بن داهر هندی سازنده شطرنج برای شاه بهرام، کتاب سر خفی ثالیس نخستین فیلسوف مصر، کتاب علم الحروف زرادشت که خواص وفق را در آن آورد، خافیه سامور بن اشنوء هندی، خافیه افلاطون، السر الخفی ارشمیدس، سر الاسرار و نور الانوار فیثاغورس که از دختری شوی ندیده زاده شده، خافیه جعفر صادق و نگارش‌های جابر و شمعون و شادان، نگارش‌های بونی و محیی الدین غربی و کنز الحروف ادریس که ارسطو از آن گزین کرده و عبدالحق بن سبعین گزارش نمود، شمس مطالع القلوب امام ابی الحسن الحرائنی، شرح اسماء بحسنی ابوالحسن شاذلی، المواهب الربانیه ابی عبدالله بن یعیش اموی، بهجة الافاق مرجانی، زبرجه ابی العباس سبی، کتاب ابوالحکم بن ترحان. (دانش پژوه، با تلخیص)
آغاز اثر
« بسمله و به نستعین. الحمدلله الذی برأ النسم و اودعها الاسرار و الحکم فقد رمز الامام علی بن ابی طالب صلوات الله فی سجل کل مصدر من هذه المصادر نفثة روعية ... »

متن فنخا

● علم الحروف 1 / علوم غریبه / عربی ‘ilm-ul ḥurūf رساله‌ای درباره نقطه و اهمیت آن از دید فلسفی و ادبی و همچنین حروف تهجی و ترکیب آنها و چگونگی نوشتن آنها در قلم‌های مختلف و آثار آنها در نجوم و طبیعیات و جز اینها. در این نامه از علم حروف و خطوط پیامبران و ریشه قلم‌ها و خطوط و اقسام حروف و نسبت حروف با برج‌ها و جهت‌ها و اندام‌ها و مزاج‌ها و رمل و جفر گفتگو گردید. در آن جفر جامع و جفر ابیض و احمر و اکبر و اصغر و جامع شناسانده شده و دارد که «اما الجفر من حيث اللغة فانه رق الجدى» و از رمل صامت یاد شده است. این نامه چون در سبک نگارش با کنز الاسرار عبدالرحمن حنفی بسطامی یکی است و به یک خط در این دفتر نوشته شده گویا از همان نگارنده کنزالاسرار باشد. از جمله کسان و چیزهایی که در آن یاد گردیده است عبارت است از: ابوعمرو حسن بن عثمان قفوی، یحیی بن یعمر که نخستین بار در مصحف نقطه گذارد، نخستین کتاب‌های آسمانی (صحائف آدم)، واقدی، ذوالنون مصری، و ابی بکر شبلی، ابوعبدالله بکری نگارنده مسالک و ممالک، محمد بن سنان بتانی که گفته «پیامبر در شب دوشنبه ربیع یکم و بیستم نیسان سال فیل در روزگار انوشیروان در 882 اسکندری زاده و 61 سال خورشیدی زیسته و در نیمه روز دوشنبه 25 آزار 943 ذمج اسکندری درگذشت. زایجه او هم هست»، ابوالعباس عبس، حافظ ذهبی، زرادشت آذربایجانی که اسرار حروف را از پیروان موسی گرفته و جاماسب از او بیاموخت و او آورنده زند است و پس از موسی و در روزگار بشتاسف می‌زیست، حکیم ترمذی، شیخ ابا العباس احمد بن علی بن یوسف بونی قریشی و مواقف الغایات فی اسرار الریاضات الکبری و شمس المعارف و لطائف العواف او، شهاب الدین سهروردی، پرنده‌ای که مانند قمری بوده و در هند به سلطان محمود داده بودند و هرگاه خوردنی زهرآلود می‌دید می‌گریست، نگارش‌های جابر و شامل سکاکی و آگاهان بدین هنر، نگارش‌های منطقی و طبیعی ارسطو، سفر الخفایا و کتاب ذات الدوایر آصف بر برخیا، کنز الاسرار و ذخائر الابرار هرمس الهرامسه و مثلث (پیامبر فرزانه پادشاه) یا ادریس، ثمره بطلمیوس، کتاب اسطماطیس، کتاب اسطماخیس ارسطو، کتاب اشنوطاس و کتاب ملاطیس آورنده کیناش روحانی هندی در زمان ادریاروس و سازنده نیرنجات که 840 سال بزیست، کتاب‌های هاذیطوس، افالیق، طمطم هندی، شرایسم هندی، صصة بن داهر هندی سازنده شطرنج برای شاه بهرام، کتاب سر خفی ثالیس نخستین فیلسوف مصر، کتاب علم الحروف زرادشت که خواص وفق را در آن آورد، خافیه سامور بن اشنوء هندی، خافیه افلاطون، السر الخفی ارشمیدس، سر الاسرار و نور الانوار فیثاغورس که از دختری شوی ندیده زاده شده، خافیه جعفر صادق و نگارش‌های جابر و شمعون و شادان، نگارش‌های بونی و محیی الدین غربی و کنز الحروف ادریس که ارسطو از آن گزین کرده و عبدالحق بن سبعین گزارش نمود، شمس مطالع القلوب امام ابی الحسن الحرائنی، شرح اسماء بحسنی ابوالحسن شاذلی، المواهب الربانیه ابی عبدالله بن یعیش اموی، بهجة الافاق مرجانی، زبرجه ابی العباس سبی، کتاب ابوالحکم بن ترحان. (دانش پژوه، با تلخیص) آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدلله الذی برأ النسم و اودعها الاسرار و الحکم فقد رمز الامام علی بن ابی طالب صلوات الله فی سجل کل مصدر من هذه المصادر نفثة روعية ...

نسخه‌های خطی این اثر

2 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مرعشی
قم
2924 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 58 شناسنامه ←
2
دانشگاه
تهران
816/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 203 شناسنامه ←