الاساس

● الاساس = الخمسة و ثمانون باباً / هیئت / عربی al-asās = al-xamsa wa ṯamānūn-a bābā هرمس hermes این کتاب از هرمس تریسمگیستوس پروردگار یونانی پنداشته شده است و هشتاد و پنج باب کوتاه است در شناخت کواکب و احکام و استخراجات نجومی که اساس این فن دانسته شده است. هرمس خود این کتاب را «الکتاب الکبیر» نامیده است و به «الخمسة و الثمانون بابا» (هشتاد و پنج باب) نیز موسوم است. والیس در نگارش‌های خود می‌گوید که این دانش را از «الاساس» گرفته است و آن را پایه ستاره‌شماری و کلید اختربینی می‌داند. این رساله دو دفتر است: دفتر نخستین «مفتاح علم النجوم» در 45 باب، دفتر دوم از باب 46 است تا انتها و برای افتتاح قضاء می‌باشد. آغاز: الحمدلله بحمده ... هذا کتاب الاساس و هو الذى يسمى فى كتب النجوم الخمسة و الثمانون بابا و هو كتاب هرمس المفضل بالنعمة. انجام: فانظر فيه و فى سهمه كما نظرت فی باب الرجاء، و الله اعلم بحقيقة الحال. [سزگین 55/7 ش 7؛ الفلک و التنجیم 10؛ الفهرست 300؛ ابن جلجل 5-10؛ نیلنو 142؛ طوقان 110]