شناسنامه کتاب‌شناختی اثر
عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد
‘aqīlat-u atrāb-il qaṣā’d fī asna-l maqāṣid
38
نسخه ثبت‌شده
از قرن 8 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها
↓
پیوند کوتاه:
/w/46179
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #46179
پدیدآور / مؤلف:
شاطبی، قاسم بن فیره
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 22، ص 793
تا 796
زبان و قالب:
عربی
رده‌های موضوعی:
تجوید
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شاطبیه رائیة
(šāṭibīyyat-u rā’īya)
معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)
منظومه‌ای است رائیه در 298 بیت در کیفیت نوشتن بعضی از کلمات قرآن کریم و خواندن آنها و در کجا باید وصل، یا قطع در کلام نمود. در اصل نظم کتاب «المقنع فی رسم المصحف» ابو عمرو دانی (- 444ق) می‌باشد، که به جهت شهرت و اقبال قاریان، شروح بسیاری به فارسی و عربی بر آن نگاشته‌اند. ابواب مندرج در منظومه عبارت است از: باب الحذف و الاثبات و غیرهما مرتبا علی السور من سوره البقره الى سوره الناس، باب الحذف فی کلمات تحمل علیها اشباهها، باب من ازیاده، باب حذف الیاء و ثبوتها، باب ما زیدت فیه الیاء، باب حرف الواو و زیادتها، باب حروف من الهمزء وقعت فی الرسم على غیر القیاس، باب رسم الالف و الواو، باب رسم ثبات الیاء و الواو، باب حذف احدى اللامین، باب المقطوع و الموصول، باب ان لا و انما، باب ام من، باب قطع عن من و وصل الن، باب قطع من ما و نحو من مال و وصل ممن و هم، باب عن ما وفا لم و اما، باب فی ما و ان ما، باب ان ما و لیس ما و بئس ما، باب کل ما، باب قطع حيث ما و وصل اثیما، باب لکیلا، باب یوم هم و یکان، باب مال، باب و لات، باب هاء التانيث التي يكتب ياء، باب المضافات الى الاسماء الظاهر و المفرد، باب المفردات و المضافات المختلف فی جمعها.
آغاز اثر
« الحمدلله موصولا كما امرا ×× مباركا طيبا يستنزل الدرا »
انجام اثر
« تضاحک الزهر المسرورا اسرتها ×× معرفا عرفها الاصال و البكرا »
سوابق و چاپ‌های اثر
مصر، سنگی، بدون تاریخ، خشتی، 17ص (صص 82-98)
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
الوسیلة فی کشف العقیلة سخاوی، علی بن محمد (558-643)
شرح عقیلة أتراب القصائد فی أسنى المقاصد فی القرائة؛ ابوشامه، عبدالرحمن بن اسماعیل (599-665)
الدرة الصقيلة فی شرح ابیات العقیلة؛ لبیب مغربی، ابوبکر ابویحیی (7-)
جميلة ارباب المراصد؛ جعبرى، ابراهیم بن عمر ( 640-732)
تلخیص الفوائد و تقریب المباعد فی شرح عقیلة اتراب القصائد؛ ابن قاصح، علی بن عثمان (716-801)
عقد الفوائد فی شرح عقیلة اتراب القصائد؛ مقری، حسین بن عثمان (9-)
کشف العقیلة = شرح قصيدة عقيلة اتراب
شرح عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد
عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد (ترجمه و شرح)
شرح عقیلة اتراب القصائد فی اسنى المقاصد
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
تلخيص الفوائد و تقريب المتباعد: چاپ مصر سال 1368ق
کشف الظنون 1159/2
معجم مصنفات القرآن الكريم 107/4
هدية العارفين 828/1
معجم المطبوعات 1092/1
الاوقاف العامة بغداد 32/1 و 157/3
دنا 559/7-561 <!-- page: 794 --> [38 نسخه
متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))
● عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد = شاطبیه رائیة / تجوید / عربی
‘aqīlat-u atrāb-il qaṣā’d fī asna-l maqāṣid = šāṭibīyyat-u rā’īya
شاطبی، قاسم بن فیره، 538 - 590 قمری
šātebī, qāsem ebn-e fīre (1144 - 1195)
منظومه‌ای است رائیه در 298 بیت در کیفیت نوشتن بعضی از کلمات قرآن کریم و خواندن آنها و در کجا باید وصل، یا قطع در کلام نمود. در اصل نظم کتاب «المقنع فی رسم المصحف» ابو عمرو دانی (- 444ق) می‌باشد، که به جهت شهرت و اقبال قاریان، شروح بسیاری به فارسی و عربی بر آن نگاشته‌اند. ابواب مندرج در منظومه عبارت است از: باب الحذف و الاثبات و غیرهما مرتبا علی السور من سوره البقره الى سوره الناس، باب الحذف فی کلمات تحمل علیها اشباهها، باب من ازیاده، باب حذف الیاء و ثبوتها، باب ما زیدت فیه الیاء، باب حرف الواو و زیادتها، باب حروف من الهمزء وقعت فی الرسم على غیر القیاس، باب رسم الالف و الواو، باب رسم ثبات الیاء و الواو، باب حذف احدى اللامین، باب المقطوع و الموصول، باب ان لا و انما، باب ام من، باب قطع عن من و وصل الن، باب قطع من ما و نحو من مال و وصل ممن و هم، باب عن ما وفا لم و اما، باب فی ما و ان ما، باب ان ما و لیس ما و بئس ما، باب کل ما، باب قطع حيث ما و وصل اثیما، باب لکیلا، باب یوم هم و یکان، باب مال، باب و لات، باب هاء التانيث التي يكتب ياء، باب المضافات الى الاسماء الظاهر و المفرد، باب المفردات و المضافات المختلف فی جمعها.
آغاز: الحمدلله موصولا كما امرا ×× مباركا طيبا يستنزل الدرا
انجام: تضاحک الزهر المسرورا اسرتها ×× معرفا عرفها الاصال و البكرا
چاپ: مصر، سنگی، بدون تاریخ، خشتی، 17ص (صص 82-98)
[تلخيص الفوائد و تقريب المتباعد: چاپ مصر سال 1368ق؛ کشف الظنون 1159/2؛ معجم مصنفات القرآن الكريم 107/4؛ هدية العارفين 828/1؛ معجم المطبوعات 1092/1؛ الاوقاف العامة بغداد 32/1 و 157/3؛ دنا 559/7-561 [38 نسخه]
شرح و حواشی:
1- الوسیلة فی کشف العقیلة سخاوی، علی بن محمد (558-643)
2- شرح عقیلة أتراب القصائد فی أسنى المقاصد فی القرائة؛ ابوشامه، عبدالرحمن بن اسماعیل (599-665)
3- الدرة الصقيلة فی شرح ابیات العقیلة؛ لبیب مغربی، ابوبکر ابویحیی (7-)
4- جميلة ارباب المراصد؛ جعبرى، ابراهیم بن عمر ( 640-732)
5- تلخیص الفوائد و تقریب المباعد فی شرح عقیلة اتراب القصائد؛ ابن قاصح، علی بن عثمان (716-801)
6- عقد الفوائد فی شرح عقیلة اتراب القصائد؛ مقری، حسین بن عثمان (9-)
7- کشف العقیلة = شرح قصيدة عقيلة اتراب
8- شرح عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد
9- عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد (ترجمه و شرح)
10- شرح عقیلة اتراب القصائد فی اسنى المقاصد
نسخه‌های خطی این اثر
38 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
وزیری
یزد
|
3161/3 | بی‌کاتب | بی‌تاریخ | - | 9 | شناسنامه ← |
| 32 |
مجلس
تهران
|
500/5-طباطبائی | بی‌کاتب | بی‌تاریخ | - | 9 | شناسنامه ← |
| 33 |
مجلس
تهران
|
12182/3 | بی‌کاتب | بی‌تاریخ | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 34 |
مجلس
تهران
|
12655/2 | بی‌کاتب | بی‌تاریخ | - | 14 | شناسنامه ← |
| 35 |
رضوی
مشهد
|
29033 | بی‌کاتب | بی‌تاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 36 |
مرعشی
قم
|
585/3 | بی‌کاتب | بی‌تاریخ | نسخ | 12 | شناسنامه ← |
| 37 |
مرعشی
قم
|
1219/2 | بی‌کاتب | بی‌تاریخ | نسخ | 15 | شناسنامه ← |
| 38 |
رضوی
مشهد
|
8754 | بی‌کاتب | بی‌تاریخ | نسخ | 9 | شناسنامه ← |