شناسنامه کتابشناختی اثر
عقائد الاسلام
‘aqā’ed-ol eslām
4
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/45883
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #45883
پدیدآور / مؤلف:
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 22، ص 701
زبان و قالب:
ترکی
ردههای موضوعی:
کلام و اعتقادات
عناوین دیگر و همتراز:
اصول دین
(osūl-e dīn)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
منسوب به مقدس اردبیلی است ولی آن طور که از دیباچه کتاب برمیآید تاریخ نگارش آن پس از 1052 که سال جلوس شاه عباس ثانی است میباشد. با سربند «لمؤلفه» برخی از سرودهها را به کار برده است. با ستایش شاه عباس دوم (1077-1052ق) در دیباچه: «شعر. اول شهی کیم جلوسه تاریخ دیمشم یکه مصرع دلخواه. ثالث قهرمان روی زمین شاه عباس ثانی جمجاه 1052ق». دارای «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه»: 1. درباره واجب الوجود؛ 2. صفاته ثبوتیه؛ 3. صفات سلبیه؛ 4. نبوت؛ 5. امامت، و این یکی گسترده، در چند «فصل». (احمد منزوی)
این رساله در برخی منابع به خود مقدس اردبیلی نسبت داده شده و اثری فارسی نیز با همین نام و موضوع موجود است که برخی از او دانستهاند. آنچه در تردید این نسبت آمده تاریخ 1050 است که در متن ترکی دیده شده است. متن ترکی از او نیست (الذریعه 281/15) زیرا تألیف کتاب حداقل 59 سال بعد از وفات اردبیلی بوده است و اصل اثر از خود اوست که نسخههایی با تاریخ کتابت قبل از قرن 11 و تاریخ قبل از 1050 دارد که آن را تأیید میکند. جز آن که وجود تاریخ در دیباچه، احتمال افزودنهای بعدی را تقویت میکند.
آغاز اثر
« بسمله، شکر بیحد او لواجب الوجود کیم اثبات الوهیتی الشمس فی کبد السما ... و بعد، یلمک کرک کیم مراد بو جمله عالمدنک و مقصد خلق نبی ... »
انجام اثر
« یا عالم افلاکده و اکو عالم. تمت الکتاب بعون الله تعالی الملک الوهاب و حسن توفیقه. »
سوابق و چاپهای اثر
تبریز، 1272ق، سنگی؛ تبریز، 1303ق، سنگی، 170ص؛ تبریز، 1322ق، سنگی، رقعی
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
ترجمة العقائد = اثبات الامامة؛ مسأله دان، اسماعیل بن حسین (- 11)
عقائد الاسلام (ترجمه)؛ تبریزی، محمد بن تقی (- 14)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعه 281/15
متن فنخا
● عقائد الاسلام = اصول دین / کلام و اعتقادات / ترکی
‘aqā’ed-ol eslām = osūl-e dīn
؟ مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - 993 قمری
moqaddas-e ardabīlī, aḥmad ebn-e moḥammad (- 1585)
منسوب به مقدس اردبیلی است ولی آن طور که از دیباچه کتاب برمیآید تاریخ نگارش آن پس از 1052 که سال جلوس شاه عباس ثانی است میباشد. با سربند «لمؤلفه» برخی از سرودهها را به کار برده است. با ستایش شاه عباس دوم (1077-1052ق) در دیباچه: «شعر. اول شهی کیم جلوسه تاریخ دیمشم یکه مصرع دلخواه. ثالث قهرمان روی زمین شاه عباس ثانی جمجاه 1052ق». دارای «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه»: 1. درباره واجب الوجود؛ 2. صفاته ثبوتیه؛ 3. صفات سلبیه؛ 4. نبوت؛ 5. امامت، و این یکی گسترده، در چند «فصل». (احمد منزوی)
این رساله در برخی منابع به خود مقدس اردبیلی نسبت داده شده و اثری فارسی نیز با همین نام و موضوع موجود است که برخی از او دانستهاند. آنچه در تردید این نسبت آمده تاریخ 1050 است که در متن ترکی دیده شده است. متن ترکی از او نیست (الذریعه 281/15) زیرا تألیف کتاب حداقل 59 سال بعد از وفات اردبیلی بوده است و اصل اثر از خود اوست که نسخههایی با تاریخ کتابت قبل از قرن 11 و تاریخ قبل از 1050 دارد که آن را تأیید میکند. جز آن که وجود تاریخ در دیباچه، احتمال افزودنهای بعدی را تقویت میکند.
آغاز: بسمله، شکر بیحد او لواجب الوجود کیم اثبات الوهیتی الشمس فی کبد السما ... و بعد، یلمک کرک کیم مراد بو جمله عالمدنک و مقصد خلق نبی ...
انجام: یا عالم افلاکده و اکو عالم. تمت الکتاب بعون الله تعالی الملک الوهاب و حسن توفیقه.
چاپ: تبریز، 1272ق، سنگی؛ تبریز، 1303ق، سنگی، 170ص؛ تبریز، 1322ق، سنگی، رقعی
[الذریعه 281/15]
شرح و حواشی:
1- ترجمة العقائد = اثبات الامامة؛ مسأله دان، اسماعیل بن حسین (- 11)
2- عقائد الاسلام (ترجمه)؛ تبریزی، محمد بن تقی (- 14)
نسخههای خطی این اثر
4 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
فیضیه
قم
|
1070 | بیکاتب | 1037ق | نستعلیق | 77 | شناسنامه ← |
| 2 |
دائرة المعارف
تهران
|
753/1 | بیکاتب | شنبه 24 جمادی الاول 1228ق | نسخ | 64 | شناسنامه ← |
| 3 |
گلپایگانی
قم
|
610/3-4/80 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 59 | شناسنامه ← |
| 4 |
مرعشی
قم
|
2030 عکسی | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |