عریضه ها و گزارش ها

● عریضه ها و گزارش ها / اسناد / فارسی ‘arīze-hā va gozāreš-hā در این دفتر سواد چهارصد و چهل و سه گزارش و عریضه از تاریخ رجب 1287ق تا ربیع الثانی 1299ق مرقوم است و شامل شرح مأموریت میرزا اسدخان جنرال قونسول دولت ایران در روسیه به وزارت امور خارجه ایران بوده است. خلاصه چند گزارش را به عنوان نمونه عرضه می‌دارد: «بجناب وزیر. خداوندگارا. از قراری که در عرض راه ملاحظه نمود امسال روسها مهمات زیاد به قلعه (کمری) که الکسندراپل می گویند و در سرحد عثمانی نزدیکی ایروان واقع است حمل و نقل می کنند و قشون و سواره فوق العاده آنجا می فرستند یک فوج سواره قزاق که مأمور (کمری) شده می رفتند بنده با سرهنگ آنها آشنائی نموده بعضی تحقیقات از او نمود مشارالیه جواب طفره آمیز داده حقیقت حال را پوشیده داشت لیکن از سبک مکالمه او واضح بود که نمی خواهد جواب صریح بدهد چون اطلاع دولت علیه لازم بود جسارت به عرض کرد. ایام جلالت مستدام باد». «نمره 11- ایضاً به رئیس - فدایت شوم. جمعی از تبعه دولت علیه متهم به جرایم مختلفه شده در قلعه تفلیس محبوس هستند چون تکلیف بنده وارسی امورات و تسهیل امر آنها می باشد لهذا آدم به محبس فرستاده بعضی اطلاعات در باب تقصیرات آنها حاصل نمود چنان که بعد از اطلاع از چگونگی با کارگذاران اینجا به مقام گفتگو آمده بعد از تحمل زحمات زیاد هشت نفر از آنها را از محبس خلاصی دارد ...». «شماره 15- به اقائی رئیس. فدایت شوم سابقاً که خبر تشریف فرمائی سرکار اعلیحضرت اقدس شاهنشاهی روحنا فداه به قفقازیه در اینجا شهرت یافته بود همان اوقات دو نفر سید (میر اسدالله ولد سید احمدعلی و سید حسین ولد سید عبدالله) از اسلامبول وارد تفلیس شده بودند چون یکی از آنها خود را نایب صاحب الامر علی نبینا و علیه السلام می دانست و دیگری خود را مرید و مقلد او قرار داده بود کارگذاران روسیه محض ملاحظه این که شاید از مطلق العنانی آنها صدمه به وجود مقدس اعلیحضرت شاهنشاهی ... برسد حسب الاظهار جنرال قونسولگری مشارالیها را گرفته حبس کرده بودند».