العروق

● العروق = تشریح العروق / طب / عربی al-‘urūq = tašrīḥ-ul ‘urūq جالینوس، 129 - 199 میلادی jālīnūs (129 - 199) مترجم: حنین بن اسحاق، 194 - 260 قمری جالینوس این کتاب را در یک مقاله تدوین کرده و طی آن، کار سرخرگ‌ها (عروق ضوارب) و سیاهرگ‌ها (عروق غیرضوارب) را شرح داده است. وی این کتاب را برای دانشجویان نوشته است. اسکندرانی‌ها آن را به دو مقاله، یکی درباره سیاهرگ‌ها و دیگری درباره سرخرگ‌ها تقسیم کرده‌اند. هدف جالینوس در این کتاب آن است که چند و چون رگ‌هایی را که از جگر سرچشمه می‌گیرند و این که هر یک از آنها چگونه و کجا تقسیم می شود و نیز چند و چون سرخرگ‌هایی را که از قلب سرچشمه می‌گیرند و هر یک از آنها چگونه و کجا تقسیم می‌شود، شرح دهد. اسکندرانی‌ها این کتاب را همراه با سه کتاب دیگر (العظام، العضل و العصب) در یک مجموعه جای دادند و آن را «فی التشریح للمتعلمین» نام نهادند. آغاز: بسمله المقالة الاولى من كتاب جالينوس في التشريح و هي فی تشريح العظام ترجمة ابی زيد حنين بن اسحق الترجمان قال جالينوس انه قد ينبغى للطبيب ان يعرف هيئته كل واحد من العظام فى نفسه و حاله مع تركيبه مع غيره عند التماسه احكام علاج ما يحدث فيها من الخلع و الكسر ... آغاز مقاله دوم: قال جالينوس ان تشريح العضل لم يصفه احد من الخ آغاز مقاله سوم: بسمله قد اجمع الاطبا كلهم على ان ليس فی اعضاء الحيوان عضو له الحركة التى يسميها الارادية او حس الا بالعصب. آغاز مقالة چهارم فی العروق غير الضوارب: لما رايناك يا انطيساس الحبيب مشهيالان يفيدك ما اختصرنا في تشريح العروق الضوارب. آغاز مقالة فی العروق الضوارب: قال جالینوس فنقتص الآن امر الشرائين فنقول ان مبدأ هذه من البطن الايسر من القلب انجام: انجام مقاله اول: الا انه ليس شئ يضطر الى ذكرها فى هذا الكتاب انجام مقاله دوم: فاذا جعلت واحدة منهما على انفرادها فيصله... الى جانب انجام مقاله سوم: و ينتهى فى العظم المسمى القصيص. انجام مقاله چهارم فى العروق غير الضوارب: و أنا اقتص بعد ذلك امر الشرائين... [تاریخ نگارشهای عربی (سزگین) ج 4: 128]