عباس نامه

● عباس نامه = تاریخ شاه عباس = تاریخ وحید / تاریخ ایران / فارسی ‘abbās-nāme = tārīx-e šāh ‘abbās = tārīx-e vahīd وحید قزوینی، محمد طاهر بن حسین، 1015 - 1112 ؟ قمری vahīd-e qazvīnī, mohammad tāher ebn-e hoseyn (1607 - 1701) به دستور: خلیفه سلطان صدر تاریخ تألیف: 1066ق مؤلف کتابی در تاریخ صفویان دارد با عنوان «ریاض التواریخ»، از آغاز و شاه اسماعیل یکم (905-930ق) تا 1074ق به روزگار شاه عباس دوم، در سه «باب»: باب 1. در صفویان تا شاه اسماعیل یکم؛ باب 2. در شش فصل: 1) پادشاهی اسماعیل یکم، 2) تهماسب یکم، 3) اسماعیل دوم، 4) سلطان محمد خدا بنده، 5) شاه عباس یکم، 6) شاه صفی؛ باب 3. پادشاهی عباس دوم (1052-1077ق) تا سال 1074 را دارد. به نظر می‌رسد کتاب حاضر بخش سوم آن، با عنوان «عباس نامه» باشد نه این که تألیفی جدا باشد. لذا نام‌های متعدد به خود گرفته است. آغاز: نیایش خالقی را سزاست که زبان محمدت سگالرا از کلمات رنگین کسوت طاوسی در بر کرده که در فضای حدایق سخن سرایی بال فصاحت گشاید ... و بعد بر مرات خاطر مساحان جداول باریک بینی و رصد بندان فلک معنی آفرینی که بتوسط مصاقل انوار تجلیات شایسته قبول تماثیل مختلفه گردیده ... چون بمقتضای انتظام سلسله آفرینش افراد کاینات را از ذره تا خورشید دست احتیاج در دامان ارتباط یکدیگر مشید و مستحکم است برهان اینحال و مبین این مقال آنکه ... محمد طاهر وحید پیوسته در آرزوی آن بود که بدامان دولت صاحب شوکتی تشبث نماید ... غلام قدیم آستان خلافت نشان سلطان العلمائی اعتماد الدوله العلیه الخاقانیه خلیفه سلطان حفظه تعالی من صابته عین الکمال را مجدداً به پیرایه وزارت اعظم آراسته چنانچه از افراد ناس امتیاز معنوی داشتند ... بحسب ظاهر نیز ممتاز فرمودند این مشتاق بیقرار خدمتگزاری در سلک چاکران شده سینه آنحضرت انتظام یافته ... الحاصل این بنده نیز بازاء تفقدات و نوازشات که از آن حضرت ملحوظ می‌گردید ... چون همواره خاطر اشرف بمطالعه کتب سیر و تتبع آثار سلف متعلق بود خواهش آن داشتند که لآلی واقعات زمان ابد توامان برشته اتساق و انتظام در آید ... این ذره بیمقدار ... لازم نمود که مجملی از احوال فرخنده مال ایشان نیز زبان زد خامه سخن طراز گردد که گلچینان روضه آثار و اخبار را از سیر سراسر این بوستان همیشه بهار دسته بندی ریاحین ... بسهولت میسر گشته ... لهذا این نسخه مفاخر و معالی را که موسوم ... مرتب به سه باب و شش فصل گردانید ... چاپ: با تحقیق ابراهیم دهگان در اراک به سال 1329 ش، با عنوان «عباس نامه یا شرح زندگی 22 ساله شاه عباس ثانی 1052-1073» چاپ شده [لنینگراد ص 93؛ دنا 418/7-419 (10 نسخه)؛ نسخه‌های منزوی 4361/6؛ فرهنگ سخنوران 637؛ الذریعة 210/15 و 1266/9؛ طبقات اعلام الشیعة 399/6؛ فهرستواره منزوی 978/2 با عنوان «ریاض التواریخ» و بدون ذکر آغاز و 1026/2 با عنوان «عباس نامه»]