ظفرنامه تیموری

● ظفرنامه تیموری = فتح نامه صاحبقرانی / تاریخ ایران / فارسی zafar-nāme-ye teymūrī = fath nāme-ye sāhebqerānī شرف الدین علی یزدی، - 858 قمری šaraf-od-dīn ‘alī-ye yazdī (- 1454) اهدا به: ابوالفتح سلطان ابراهیم بن شاهرخ تاریخ تألیف: 828ق؛ محل تألیف: شیراز شرف الدین علی، ظفرنامه را به پیروی از «ظفرنامه» نظام شامی ساخته و گاهی گفتارهای شامی را بی آنکه از او یاد کند آورده است. پس از درود و تحمید و ستایش امیر تیمور و بیان رحلت وی در 807 و انتقال سلطنت به میرزا شاهرخ بهادر و تفویض حکومت شیراز به ابوالفتح میرزا ابراهیم سلطان می‌گوید در 822 به حکم میرزا ابراهیم سلطان بن شاهرخ مقرر گردید آنچه منشیان آن زمان در تاریخ حال و صادرات افعال امیر تیمور نوشته‌اند در مجلس او خوانده شده مضمون آنها با منقول مقابله و به رشته تألیف درآید. صاحب تاریخ حبیب السیر را نیکو شمرده و آن را با توجه به لطافت تعبیر و حسن سبک نوشتاری آن بر سایر کتب تألیف شده در این زمینه، برتر دانسته است. مؤلف کتاب متعهد قرائت و ترتیب مطالب بوده و این خدمت را به پایان برده است: «و این تالیف منیف در اثناء مجالس عالیه که خاطر خطیر بسوانح مصالح ملک و ملت ... التفات میفرمود از املای شریف قلمی شده». نام دیگر ظفرنامه فتحنامه صاحبقرانی و جمله «صنف فی شیراز» متضمن تاریخ تألیف است (828). ظفرنامه چنان‌که از دیباچه آن هویدا است دارای یک «مقدمه» و دو «مقالت» بوده است، پیشگفتار به گفته چلبی در کشف الظنون، در یک جلد جداگانه بوده و نژاد جغتای و گزارش الوس را دربر داشته، و این جلد به گفته عزاوی در «العراق بین الاحتلالین» (ج2: ص281) تاریخ جهانگیر نامیده شده است. مقالت یکم در گزارش کارهای امیر تیمور گورکان است که او را صاحب قرآن می‌خواند و مقالت دوم درباره کارهای شاهرخ بوده است ولی اکنون از پیشگفتار و مقالت دوم چیزی به‌جای نمانده، و نسخه‌های ظفرنامه که به دست است و در کلکته چاپ شده فقط مقالت یکم را دربردارد. برخی نسخه‌ها دارای 1 «مقدمه» به نام تاریخ جهانگیری و یک «دیباچه» و سپس خود کتاب. آغاز: آغاز مقدمه: افتتاح تاریخ جهانداری و ابتدای نامه ظفر و بختیاری حمد و سپاس حضرت آغاز دیباچه: حمد و سپاس بی قیاس که از فتحنامه و ان شیئ ما لا يسبح ... آغاز متن: حمد اکثیرا مبارکا لمن تونی الملک من تشأ و تنزع الملک ممن تشأ ... به نام خدائی که از نام اوست ×× که ما را توانائی گفتگوست انجام: به عدلش جهان یکسر آراسته ×× ز کیهان رسوم بدی کاسته / خلایق مرفه ز احسان او ×× زمین و زمان تحت فرمان او چاپ: متن آن در تهران 1336ش در 2 جلد به کوشش محمد لوی عباسی و مقدمه آن در ازبکستان به کوشش نظام عصام الدین اوربنایوف 1972 م چاپ شده است؛ کلکته، 1887م. [کشف الظنون 1120/2؛ الذريعة 200/15؛ دنا 397/7- 399 (81 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 1017/2؛ ریحانة الأدب 198/3؛ ظفرنامه، تهران: انتشارات امیر کبیر، 1336ش؛ مکتبة امیرالمؤمنین 485/2؛ مشترک پاکستان 159/10 (21 نسخه)؛ نسخه های منزوی 4346/6 (92 نسخه)] شرح و حواشی: 1- تاریخ پسندیده؛ لاری شیرازی، روح الله (- 10)