ظفرنامه

● ظفرنامه = پرسشها و پاسخها از بزرگمهر = پیروز نامه = خردنامه = پندنامه بزرگمهر = نصیحت نامه / اخلاق / فارسی zafar-nāme = porseš-hā va pāsox-hā az bozorgmehr = pīrūz-nāme = xerad-nāme = pand-nāme bozorgmehr = nasīhat-nāme ؟ بزرگمهر bozorgmehr مترجم: ابن سینا، حسین بن عبدالله، ؟ - 428 قمری گویند ظفرنامه به زبان پهلوی بوده و در روزگار نوح بن منصور سامانی (366-387ق) به فارسی کرده‌اند. در نسخه ها ابن سینا را مترجم این فارسی پنداشته‌اند. در کشف الظنون (ج 2 ص 104) آمده که پرسش و پاسخ انوشیروان است و بزرگمهر، که شاه آن را گردآورد و ابن سینا وزیر نوح سامانی به دستور او آن را به پارسی برگرداند. این گونه پندها جسته گریخته در کتابهای فارسی و عربی بسیار دیده می‌شود. گویا ایرانیان شعوبی برای این که در برابر عرب ها نمایشی از فرهنگ نژادی خویش دهند و خوی و رفتار نکوهیده فرمانروایان روزگار خویش را هم بنمایانند این پندها را به عربی درآوردند و سپس به فارسی شده است. چنان که در دیباچه نسخه دانشگاه (ش 283) آمده است ظفرنامه پرسش‌هایی است از بزرگمهر و پاسخهای استادش و انوشیروان از بزرگمهر خواسته بود که سخنانی کوتاه و پرمغز و سودمند برای او فراهم آورد. او پس از یک سال آنها را گرد کرد و «ظفرنامه» نامید و به نوشیروان داد. او هم بفرمود که به آب زر آنها را بنویسند و همیشه با خود می‌داشت و می‌خواند. نسخه های این رساله متفاوت است. آغاز: 1: حمد له. بدانکه آورده اند که روزی پادشاه نوشیروان عادل خواجه بزرجمهر را که وزیر او بود طلب کرد و فرمود برای من کتابی پرداز 2: بسمله. سپاس و ستایش مر خدایی را جلت قدرته که آفریدگار عالم و آدمیان و پدید آرنده زمین و زمان چاپ: به کوشش شفر، 1883م؛ به کوشش دکتر غلامحسین صدیقی، 1330ش؛ یک بار به نام «پیروزی نامه» به کوشش کاظم رجوی، 1333ش؛ ایران، تهران، مطبعه کربلائی حسین، 1291ق، سنگی، جیبی، 14ص (صص 100-111) در هامش؛ ایران، تهران، چاپخانه اسلامیه، 1359ق، سنگی، جیبی، 12ص (صص 100-112) در هامش؛ ایران، 1308ق، سنگی، جیبی، 6ص، به سعی و اهتمام محمد حسین بن آقا محمد جعفر اصفهانی، ذیحجه 1308 (صص 109-115)؛ ایران، اصفهان، مطبعه میرزا محمود خان بن میرزا عبدالله خان شیرازی، 1329ق، سنگی، رقعی، 5ص، با مقابله محمد حسین شریف، به سعی و اهتمام علی محمد بن محمد علی شریف بن عبدالله بن علی اکبر بن محمد باقر ایجی اصفهانی، به نفقه حسینعلی خان بن آقا عبدالمجید اصفهانی (صص 254-259)