طور معانی

● طور معانی = شرح طور = شرح مشکلات دیوان حافظ = طومار معانی / ادبیات / فارسی tūr-e maʻānī = š.-e tūr = š.-e moškelāt-e d.-e hāfez = tūmār-e maʻānī ابراهیم آبادی، زین العابدین، ق12 قمری ebrāhīm ābādī, zeyn-ol-‘ābedīn (- 18c) وابسته به: دیوان حافظ شیرازی؛ حافظ شیرازی، شمس الدین محمد (-792) تاریخ تألیف: 1118ق گزارش «استعارات و عبارات و مرکبات و تفضیلات و معانی ابیات مشکلات و اصطلاح دیوانگان ازل» دیوان حافظ است. «خلاصه آن‌که این اسرار ترجمان دیوان غیب اللسان که مسمی به شرح طور معانی است». مؤلف در آغاز کتاب می‌گوید: «روزی در مجلس اهل تصوف مذکور بیت دیوان حضرت ایشان در میان آمد. معانیش به هیچ وجه بر روی کار نیامد که تا مقبول اهل عقول گردد و هم در این فکر روز گذشت. شب در آمد. نصف اللیل صورت مبارک حضرت خواجه به لباس قلندری و شوکت سکندری به نظر درآمد که از نور تاب آفتاب جمالش خانه تیره درون را بیت الله ساخت و سینه کثیف را از هر کثافت پرداخت. از لطف و عنایت بی نهایت معنی این بیت را به نوعی منکشف گردانیدند که تمام اسرار دیوان بر فکر من متحقق گشت». پس از خطبه کتاب مقدمه‌ای درباره معنای کلماتی است که در دیوان به رمز و اشاره از آنها صحبت شده و پس از آن معنای ابیات دیوان حافظ به ترتیب شروع شده است. (حکیم) آغاز: بعد از حمد و ثنای ذات مطلق که از فهم و ادراک بشر در بحر صفات خویش آشنا و از تاب ضمیر منیر آفتاب خود ... ذره بی مقدار زین العابدین زین الله بصره ... مولد عنصر وجودش و منشأ گوهر شهودش ابراهیم آباد حفظه الله تعالى عن الافات ... الا یا ایها الساقی ادر کاساً و ناولها ... الا موضوع است از برای خبردار کردن و گاهی استعمال می‌کنند برای عرض یا به جهت اندا ... [دنا 840/6؛ نسخه‌های منزوی 3504/5؛ فهرستواره منزوی ج 7، ص 644؛ مشترک پاکستان ج 3، ص1602-1603]