نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

طب النبی (ص)

ṭibb-un nabī (ṣ)
27 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/44414
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #44414
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 22، ص 109 تا 110
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: حدیث طب

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

شامل اخبار وارده در اطعمه و اشربه و ادویه مرویه از پیغمبر (ص) با حذف اسانید است و مشهور میانه امامیه و اهل سنت و جماعت است. خواجه نصیر طوسی علیه الرحمه در رساله «آداب المتعلمین»، این رساله را چنین ستوده: «و لابد للطالب العلم من ان یتعلم شیئا من الطب و یتبرک بالآثار الواردة فی الطب الذی جمعه الشیخ الامام ابوالعباس المستغفری فی الکتاب المسمى بطب النبی صلی الله علیه و آله». علامه مجلسی این رساله را در بحارالانوار درج نموده است. مؤلف الذریعه چهار کتاب بدین نام شناسانده: 1. نگارش ابونعیم احمد فرزند عبدالله اصفهانی (-430)؛ 2. ابوالوزیر فرزند احمد ابهری؛ 3. ابوالعباس مستغفری؛ 4. عبدالرحمن سیوطی (-911ق). از این کتاب نسخه‌ای در کتابخانه مسجد سپهسالار است که در اول آن نام مؤلف «ابوالوزیر بن احمد ابهری» آمده است. در مورد نام مؤلف این کتاب ابوالعباس جعفر بن محمد مستغفری یا ابوالوزیر بن احمد ابهری عده‌ای دچار تردید شده‌اند و به نام مستغفری بارها به چاپ رسیده است. در الذریعة هر دو عنوان آمده، لیکن آغازی را که برای طب النبی ابهری آورده با نسخه موجود همخوانی دارد. در بحار الانوار (320/76) نیز مطلبی را از طب النبی ابهری نقل کرده که با نسخه‌های موجود نیز همخوانی دارد. البته طبق نقل الذریعة در بحار الانوار از طب النبی مستغفری نیز نقل کرده است.
آغاز اثر
« بسمله هذه الرسالة الموسومة بطب النبی صلی الله علیه و آله وجدت بحذف الاسانید المکتوبة قال رسول الله (ص) ... ما خلق الله داءاً إلا و خلق له دواء الا السام. »
انجام اثر
« بسم الله يشفيك من كل داء يوذيك و من شر النفاثات في العقد و من شر حاسد اذا حسد تمت الرسالة الموسومة بطب النبى صلى الله ... الحمدلله رب العالمين و صلى الله على محمد و آله اجمعين. »
سوابق و چاپ‌های اثر
دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1282، جیبی، 13ص؛ ایران، سنگی، 1304، جیبی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1318، جیبی، 12ص (صص2-13)؛ ایران، سنگی، 1293، جیبی؛ دارالسلطنه اصفهان، سنگی، 1327، جیبی
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 144/15 دنا 300/7-301 (22 نسخه) مشار عربی 604

متن فنخا

● طب النبی (ص) / طب، حدیث / عربی ṭibb-un nabī (ṣ) مستغفری، جعفر بن محمد، 350 - 432 قمری mostaqferī, ja‘far ebn-e mohammad (962 - 1041) شامل اخبار وارده در اطعمه و اشربه و ادویه مرویه از پیغمبر (ص) با حذف اسانید است و مشهور میانه امامیه و اهل سنت و جماعت است. خواجه نصیر طوسی علیه الرحمه در رساله «آداب المتعلمین»، این رساله را چنین ستوده: «و لابد للطالب العلم من ان یتعلم شیئا من الطب و یتبرک بالآثار الواردة فی الطب الذی جمعه الشیخ الامام ابوالعباس المستغفری فی الکتاب المسمى بطب النبی صلی الله علیه و آله». علامه مجلسی این رساله را در بحارالانوار درج نموده است. مؤلف الذریعه چهار کتاب بدین نام شناسانده: 1. نگارش ابونعیم احمد فرزند عبدالله اصفهانی (-430)؛ 2. ابوالوزیر فرزند احمد ابهری؛ 3. ابوالعباس مستغفری؛ 4. عبدالرحمن سیوطی (-911ق). از این کتاب نسخه‌ای در کتابخانه مسجد سپهسالار است که در اول آن نام مؤلف «ابوالوزیر بن احمد ابهری» آمده است. در مورد نام مؤلف این کتاب ابوالعباس جعفر بن محمد مستغفری یا ابوالوزیر بن احمد ابهری عده‌ای دچار تردید شده‌اند و به نام مستغفری بارها به چاپ رسیده است. در الذریعة هر دو عنوان آمده، لیکن آغازی را که برای طب النبی ابهری آورده با نسخه موجود همخوانی دارد. در بحار الانوار (320/76) نیز مطلبی را از طب النبی ابهری نقل کرده که با نسخه‌های موجود نیز همخوانی دارد. البته طبق نقل الذریعة در بحار الانوار از طب النبی مستغفری نیز نقل کرده است. آغاز: بسمله هذه الرسالة الموسومة بطب النبی صلی الله علیه و آله وجدت بحذف الاسانید المکتوبة قال رسول الله (ص) ... ما خلق الله داءاً إلا و خلق له دواء الا السام. انجام: بسم الله يشفيك من كل داء يوذيك و من شر النفاثات في العقد و من شر حاسد اذا حسد تمت الرسالة الموسومة بطب النبى صلى الله ... الحمدلله رب العالمين و صلى الله على محمد و آله اجمعين. چاپ: دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1282، جیبی، 13ص؛ ایران، سنگی، 1304، جیبی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1318، جیبی، 12ص (صص2-13)؛ ایران، سنگی، 1293، جیبی؛ دارالسلطنه اصفهان، سنگی، 1327، جیبی [الذریعة 144/15؛ دنا 300/7-301 (22 نسخه)؛ مشار عربی 604]

نسخه‌های خطی این اثر

27 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
فیضیه
قم
1995/14 حسن ظهیر بن فاضل ظهیر حسینی کور سرخی 971ق تحریری 8 شناسنامه ←
2
دائرة المعارف
تهران
1643/1-عکسی بی‌کاتب حدود 9 ربیع الثانی 1080ق نستعلیق - شناسنامه ←
3
رضوی
مشهد
6779 عبدالخضر بن زيادة بن فرج آل حسینی بن ابراهیم بن مالک اشتر جمادی الثانی 1084ق نسخ 6 شناسنامه ←
4
مسجد اعظم
قم
4102/3 بی‌کاتب 1088ق، مهر: «وقف اولاد» (بیضی) نسخ 9 شناسنامه ←
5
گلپایگانی
قم
5514/4-27/184 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 4 شناسنامه ←
6
ملی
تهران
1380 بی‌کاتب محتملاً قرن 11 نسخ 98 شناسنامه ←
7
مجلس
تهران
8782/4 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 3 شناسنامه ←
8
مرعشی
قم
15014/5 خضر غریب (؟) 1237ق نسخ 3 شناسنامه ←
9
رضوی
مشهد
39920 بی‌کاتب 1250ق نسخ 8 شناسنامه ←
10
شیخ علی حیدر
مشهد
176/2 بی‌کاتب چهارشنبه 28 ربیع الثانی 1255ق نسخ 8 شناسنامه ←
11
ملا علی خوئی (شریف)
خوی
24/3 مهدی بن محمد بن بابا خویی 1273ق نستعلیق 4 شناسنامه ←
12
مرعشی
قم
2644/10 عبدالله بن حسن بن عبدالله 1279-1280ق نستعلیق 3 شناسنامه ←
13
مجلس
تهران
8293/3 بی‌کاتب 1283ق نستعلیق 5 شناسنامه ←
14
گلپایگانی
قم
3347/3-17/127 احمد علی آصفی 3 رجب 1285ق نستعلیق، شکسته 8 شناسنامه ←
15
معصومیه
قم
4/145/2-5861 خلیل بن میرزا عبدالباقی قمی حکیم باشی محرم 1294ق نستعلیق - شناسنامه ←
16
رضوی
مشهد
26184 ابوالقاسم 1296ق نسخ - شناسنامه ←
17
گلپایگانی
قم
5797/1-29/137 غلام حسین خوانساری قرن 14 نسخ 10 شناسنامه ←
18
گلپایگانی
قم
1587/1-9/137 سید عبدالوهاب حسینی 1304ق نستعلیق 7 شناسنامه ←
19
دانشگاه
تهران
3084/3 محمد بن علی موسوی 1304ق نسخ 17 شناسنامه ←
20
مسجد اعظم
قم
2651/3 محمد حسن بن غلامحسین کرمانی رجب 1311ق نسخ 8 شناسنامه ←
21
دائرة المعارف
تهران
777/2 غلام علی بن غلام حسین خان زند 11 صفر 1318ق نستعلیق، شکسته 4 شناسنامه ←
22
مرعشی
قم
3265/2 محمد علی عاصی ترکموری تبریزی 23 جمادی الثانی 1332ق نسخ 5 شناسنامه ←
23
میبدی
مشهد
249/2 غلامحسین ولد علی بابائی 1370ق نسخ 10 شناسنامه ←
24
استادی، رضا
قم
نامعلوم/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 5 شناسنامه ←
25
مجلس
تهران
6898/5 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 4 شناسنامه ←
26
مجلس
تهران
283/2-طباطبائی بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 5 شناسنامه ←
27
مسجد اعظم
قم
2743/6 محمد رضا نائینی بی‌تاریخ - 8 شناسنامه ←