شناسنامه کتابشناختی اثر
طب النبی (ص)
ṭibb-un nabī (ṣ)
27
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/44414
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #44414
پدیدآور / مؤلف:
مستغفری، جعفر بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 22، ص 109
تا 110
زبان و قالب:
عربی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
شامل اخبار وارده در اطعمه و اشربه و ادویه مرویه از پیغمبر (ص) با حذف اسانید است و مشهور میانه امامیه و اهل سنت و جماعت است. خواجه نصیر طوسی علیه الرحمه در رساله «آداب المتعلمین»، این رساله را چنین ستوده: «و لابد للطالب العلم من ان یتعلم شیئا من الطب و یتبرک بالآثار الواردة فی الطب الذی جمعه الشیخ الامام ابوالعباس المستغفری فی الکتاب المسمى بطب النبی صلی الله علیه و آله». علامه مجلسی این رساله را در بحارالانوار درج نموده است. مؤلف الذریعه چهار کتاب بدین نام شناسانده: 1. نگارش ابونعیم احمد فرزند عبدالله اصفهانی (-430)؛ 2. ابوالوزیر فرزند احمد ابهری؛ 3. ابوالعباس مستغفری؛ 4. عبدالرحمن سیوطی (-911ق). از این کتاب نسخهای در کتابخانه مسجد سپهسالار است که در اول آن نام مؤلف «ابوالوزیر بن احمد ابهری» آمده است. در مورد نام مؤلف این کتاب ابوالعباس جعفر بن محمد مستغفری یا ابوالوزیر بن احمد ابهری عدهای دچار تردید شدهاند و به نام مستغفری بارها به چاپ رسیده است. در الذریعة هر دو عنوان آمده، لیکن آغازی را که برای طب النبی ابهری آورده با نسخه موجود همخوانی دارد. در بحار الانوار (320/76) نیز مطلبی را از طب النبی ابهری نقل کرده که با نسخههای موجود نیز همخوانی دارد. البته طبق نقل الذریعة در بحار الانوار از طب النبی مستغفری نیز نقل کرده است.
آغاز اثر
« بسمله هذه الرسالة الموسومة بطب النبی صلی الله علیه و آله وجدت بحذف الاسانید المکتوبة قال رسول الله (ص) ... ما خلق الله داءاً إلا و خلق له دواء الا السام. »
انجام اثر
« بسم الله يشفيك من كل داء يوذيك و من شر النفاثات في العقد و من شر حاسد اذا حسد تمت الرسالة الموسومة بطب النبى صلى الله ... الحمدلله رب العالمين و صلى الله على محمد و آله اجمعين. »
سوابق و چاپهای اثر
دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1282، جیبی، 13ص؛ ایران، سنگی، 1304، جیبی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1318، جیبی، 12ص (صص2-13)؛ ایران، سنگی، 1293، جیبی؛ دارالسلطنه اصفهان، سنگی، 1327، جیبی
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 144/15
دنا 300/7-301 (22 نسخه)
مشار عربی 604
متن فنخا
● طب النبی (ص) / طب، حدیث / عربی
ṭibb-un nabī (ṣ)
مستغفری، جعفر بن محمد، 350 - 432 قمری
mostaqferī, ja‘far ebn-e mohammad (962 - 1041)
شامل اخبار وارده در اطعمه و اشربه و ادویه مرویه از پیغمبر (ص) با حذف اسانید است و مشهور میانه امامیه و اهل سنت و جماعت است. خواجه نصیر طوسی علیه الرحمه در رساله «آداب المتعلمین»، این رساله را چنین ستوده: «و لابد للطالب العلم من ان یتعلم شیئا من الطب و یتبرک بالآثار الواردة فی الطب الذی جمعه الشیخ الامام ابوالعباس المستغفری فی الکتاب المسمى بطب النبی صلی الله علیه و آله». علامه مجلسی این رساله را در بحارالانوار درج نموده است. مؤلف الذریعه چهار کتاب بدین نام شناسانده: 1. نگارش ابونعیم احمد فرزند عبدالله اصفهانی (-430)؛ 2. ابوالوزیر فرزند احمد ابهری؛ 3. ابوالعباس مستغفری؛ 4. عبدالرحمن سیوطی (-911ق). از این کتاب نسخهای در کتابخانه مسجد سپهسالار است که در اول آن نام مؤلف «ابوالوزیر بن احمد ابهری» آمده است. در مورد نام مؤلف این کتاب ابوالعباس جعفر بن محمد مستغفری یا ابوالوزیر بن احمد ابهری عدهای دچار تردید شدهاند و به نام مستغفری بارها به چاپ رسیده است. در الذریعة هر دو عنوان آمده، لیکن آغازی را که برای طب النبی ابهری آورده با نسخه موجود همخوانی دارد. در بحار الانوار (320/76) نیز مطلبی را از طب النبی ابهری نقل کرده که با نسخههای موجود نیز همخوانی دارد. البته طبق نقل الذریعة در بحار الانوار از طب النبی مستغفری نیز نقل کرده است.
آغاز: بسمله هذه الرسالة الموسومة بطب النبی صلی الله علیه و آله وجدت بحذف الاسانید المکتوبة قال رسول الله (ص) ... ما خلق الله داءاً إلا و خلق له دواء الا السام.
انجام: بسم الله يشفيك من كل داء يوذيك و من شر النفاثات في العقد و من شر حاسد اذا حسد تمت الرسالة الموسومة بطب النبى صلى الله ... الحمدلله رب العالمين و صلى الله على محمد و آله اجمعين.
چاپ: دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1282، جیبی، 13ص؛ ایران، سنگی، 1304، جیبی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1318، جیبی، 12ص (صص2-13)؛ ایران، سنگی، 1293، جیبی؛ دارالسلطنه اصفهان، سنگی، 1327، جیبی
[الذریعة 144/15؛ دنا 300/7-301 (22 نسخه)؛ مشار عربی 604]
نسخههای خطی این اثر
27 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
فیضیه
قم
|
1995/14 | حسن ظهیر بن فاضل ظهیر حسینی کور سرخی | 971ق | تحریری | 8 | شناسنامه ← |
| 2 |
دائرة المعارف
تهران
|
1643/1-عکسی | بیکاتب | حدود 9 ربیع الثانی 1080ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 3 |
رضوی
مشهد
|
6779 | عبدالخضر بن زيادة بن فرج آل حسینی بن ابراهیم بن مالک اشتر | جمادی الثانی 1084ق | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 4 |
مسجد اعظم
قم
|
4102/3 | بیکاتب | 1088ق، مهر: «وقف اولاد» (بیضی) | نسخ | 9 | شناسنامه ← |
| 5 |
گلپایگانی
قم
|
5514/4-27/184 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 6 |
ملی
تهران
|
1380 | بیکاتب | محتملاً قرن 11 | نسخ | 98 | شناسنامه ← |
| 7 |
مجلس
تهران
|
8782/4 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 8 |
مرعشی
قم
|
15014/5 | خضر غریب (؟) | 1237ق | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 9 |
رضوی
مشهد
|
39920 | بیکاتب | 1250ق | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 10 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
176/2 | بیکاتب | چهارشنبه 28 ربیع الثانی 1255ق | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 11 |
ملا علی خوئی (شریف)
خوی
|
24/3 | مهدی بن محمد بن بابا خویی | 1273ق | نستعلیق | 4 | شناسنامه ← |
| 12 |
مرعشی
قم
|
2644/10 | عبدالله بن حسن بن عبدالله | 1279-1280ق | نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 13 |
مجلس
تهران
|
8293/3 | بیکاتب | 1283ق | نستعلیق | 5 | شناسنامه ← |
| 14 |
گلپایگانی
قم
|
3347/3-17/127 | احمد علی آصفی | 3 رجب 1285ق | نستعلیق، شکسته | 8 | شناسنامه ← |
| 15 |
معصومیه
قم
|
4/145/2-5861 | خلیل بن میرزا عبدالباقی قمی حکیم باشی | محرم 1294ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 16 |
رضوی
مشهد
|
26184 | ابوالقاسم | 1296ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 17 |
گلپایگانی
قم
|
5797/1-29/137 | غلام حسین خوانساری | قرن 14 | نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 18 |
گلپایگانی
قم
|
1587/1-9/137 | سید عبدالوهاب حسینی | 1304ق | نستعلیق | 7 | شناسنامه ← |
| 19 |
دانشگاه
تهران
|
3084/3 | محمد بن علی موسوی | 1304ق | نسخ | 17 | شناسنامه ← |
| 20 |
مسجد اعظم
قم
|
2651/3 | محمد حسن بن غلامحسین کرمانی | رجب 1311ق | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 21 |
دائرة المعارف
تهران
|
777/2 | غلام علی بن غلام حسین خان زند | 11 صفر 1318ق | نستعلیق، شکسته | 4 | شناسنامه ← |
| 22 |
مرعشی
قم
|
3265/2 | محمد علی عاصی ترکموری تبریزی | 23 جمادی الثانی 1332ق | نسخ | 5 | شناسنامه ← |
| 23 |
میبدی
مشهد
|
249/2 | غلامحسین ولد علی بابائی | 1370ق | نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 24 |
استادی، رضا
قم
|
نامعلوم/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 5 | شناسنامه ← |
| 25 |
مجلس
تهران
|
6898/5 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 26 |
مجلس
تهران
|
283/2-طباطبائی | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 5 | شناسنامه ← |
| 27 |
مسجد اعظم
قم
|
2743/6 | محمد رضا نائینی | بیتاریخ | - | 8 | شناسنامه ← |