طب منظوم

● طب منظوم = نظم قانون / طب، شعر / فارسی tebb-e manzūm = nazm-e qānūn کحال، شاه علی سلیمان، ق12 قمری kahhāl, šāh ‘alī soleymān (- 18c) تاریخ تألیف: 1190ق وی (چنان‌که در آغاز منظومه می‌گوید) انواع تبها و اسباب و علامات و معالجات آنها را به‌طور خلاصه در زبده بیان داشته اما در این جا برای مبتدیان به تفصیل پرداخته و بخش حمیات قانون را به نظم در آورده است: «چو فارغ شدم از متمم دگر ×× بخاطر در آمد ز غیبم خبر / که ابواب حمی و تفصیل آن ×× چو در زبده آورده ام لب آن / ولی مبتدی را تفاصيل به ×× تفاصيل بگشاید از آن گره / چنین گفت فرخ سروشم در آن ×× که حمای قانون کنم نظم آن / تب است آن حرارت که باشد غریب ×× شود ظاهر اول زدل آن لهیب». در این منظومه بر تقسیمات تب (در قانون) خرده می‌گیرد و می‌گوید: «چو حمی عفن ناعفن ای کدود ×× شریکند با هم به بود و نبود / ... دگر این مباحث نخواهد طبیب ×× که هست این مباحث ز عزمش غریب / بماند ز تکمیل علم و عمل ×× در آرد در اوقات او صد خلل». اما در عین حال روش و اصطلاحات آنان را وانمی‌گذارد و از دیگر مؤلفات و کتاب‌های پزشکی پیروی می‌کند و می‌گوید: «بمانیم جاری بعاداتشان ×× پذیرا شویم اصطلاحاتشان / کنون ختم کردم دگر حمیات ×× خدارا ثنا و نبی را صلوات / نخواهم ز غیری دگر مزد آن ×× تو مزدم بده هم تویی مستعان». [دنا 297/7؛ فهرستواره منزوی 3557/5 (در 1190 ساخته)]