الطب الکیمیاوی

● الطب الکیمیاوی = الطب الجديد الکیمیائی = کیمیاء باسلیقا / کیمیا، طب / عربی tibb-ul kīmīyāwī = tibb-ul jadīd-ul kīmīyā'īī = kīmīyā' bāslīqā پاراسلسوس، 1493 - 1541 میلادی pārāselsūs (1493 - 1541) کرولیوس، 1560؟ - 1608 میلادی krolīyūs (1560-1608) مترجم: ابن سلوم، صالح بن نصرالله، - 1081 قمری وابسته به: غایة الاتقان فی تدبیر بدن الانسان؛ ابن سلوم، صالح بن نصرالله (-1081) ابن سلوم حلبی کتابی به نام «غاية الاتقان فی تدبیر بدن الانسان» به عربی نگاشته است که مقاله چهارم این کتاب عنوان «فی الطب الجديد الكيمياوى الذى اخترعه براکلسوس» را بر خود دارد. اثر حاضر گرچه چونان اثری مستقل در نسخ مختلف آمده است، اما یکسانی عنوان آن با مقاله چهارم کتاب صالح ابن سلوم («کتاب الطب الجديد الکیمیائی الذی اخترعه براکلسوس») و نیز ترتیب فصول آن، تردیدی باقی نمی‌گذارد که این اثر همان بخش چهارم کتاب «غاية الاتقان» ابن سلوم است (نک گوته 3: 481، شماره 1941). این اثر از دو بخش تشکیل شده است: بخش نخست گزیده ترجمه‌ای است شامل ترجمه «طب جدید کیمیائی» پاراسلسوس (براکلسوس) (Paracelsus) طبیب کیمیاوی سوئیسی است، همراه با اضافاتی از خود ابن سلوم در میانه ترجمه. همچنین او رساله‌ای از کرولیوس (فرولیوس) (Oswald Crollius)، طبیب کیمیاوی آلمانی (قرن 16 و 17م) که از پیروان مکتب پاراسلسوس بود را با نام «کیمیای باسلیقا» به عربی ترجمه کرده و در انتهای رساله پاراسلسوس آورده است. باسیلیقا (basillicus) در لاتین به معنای شاهانه و ملوکانه است، از این رو این کتاب را «کیمیا الملوک» یا «الكيميا الملكية» نیز می‌نامند. رساله پاراسلسوس دارای یک مقدمه در تعریف طب کیمیایی و دلیل احتیاج به آن و چهار مقاله (1) در جزء نظری طب کیمیایی 2 در اساس طب کیمیایی .3 در کیفیت تدبیر ادویه، 4 در عملیات فن کیمیا هر کدام در چند فصل و رساله کرولیوس دارای دو مقاله 1 در معالجات کلیه، 2 در معالجات جزئیه) میباشد. موضوع هر دو رساله نقشی است که کیمیا در پزشکی ایفا میکند و مقالات آنها حاوی مباحثی در باب امراض و خواص پزشکی داروهای کیمیاوی است این هر دو رساله «طب کیمیاوی» نیز نامیده میشوند و چون عموماً با هم آمده اند به اشتباه یک اثر دانسته شده اند و بعضاً هر دو به پاراسلسوس یا کرولیوس اسناد داده شده اند از آنجا که عموماً فهرست نگاران این دو رساله را از هم تمییز نداده اند و به صورت مجزا معرفی نکرده اند در این فهرست آنجا که تمییز دو رساله از هم ممکن نباشد از نام «طب كيمياوى / الطب الکیمیاوی» استفاده میشود. آغاز: بسمله ... و بعد فهذا كتاب الطب الجديد الكيمياوى الذي اخترعه براکلسوس يشتمل على مقدمه و مقالات ... مقدمه في تعريف الكيمياء ... انجام: و قد ينكر هذا التأثير قوم و يقولون ان الطبيعة تدبره بريه خصوصاً اذا انضم الى تلك اعتقاد انه يبره من هذا الجرح بهذا الدواء الغريب العجيب فيحصل للطبيعة انتقاش فتصلح الجرح و تبريه و ليس الامر كما زعموا فان خواص الاشياء لا تنكر فان فعل المرهم بخاصية فيه يتوسط روح العالم كما يفعل بالحديد المغناطيس تمت ... شرح و حواشی: 1- طب کیمیاوی (1)؛ پاراسلسوس (1493-1541) 2- طب کیمیاوی (2)؛ پاراسلسوس (1493-1541) 3- طب کیمیاوی (3)؛ پاراسلسوس (1493-1541) 4- طب کیمیاوی = کیمیای باسلیقا؛ پاراسلسوس (1493-1541) 5- طب کیمیاوی = طب جدید کیمیایی = کیمیای باسلیقا؛ پاراسلسوس (1493-1541)