الارشاد

● الارشاد = الزهد = جواب ابی سعید ابی الخیر / پاسخ پرسش‌ها / عربی al-iršād = az-zuhd = jawāb-u abī-sa‘īd abī-l-xayr ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038) پاسخ پرسشی است از ابوسعید ابوالخیر که می‌پرسد راه را به من بنما و شیخ می‌گوید در کفر حقیقی شو و از اسلام مجازی بیرون آی. اینجا است که ابوسعید در «مفاتیح» یا «مصابیح» خود نوشت این سخن مرا بدان جای که مردمان با پرستش صدهزار ساله می‌رسند رسانده است. این پرسش و پاسخ مرموز را سعد الملة و الدین کازرونی گزارش کرده است و در آن از قرآن و گفته حلاج «کفرت بدین الله و الکفر واجب لدى و عند المسلمين قبيح» و بیت پارسی «بحور بهشتم همی وعده دادند ×× چه جای بهشت است وصل و لقا کو» گواه آورده است. همچنین دانشمندی دیگر نیز آن را گزارش کرده است. لوئی ماسینیون در «متون» ص 90-189 از «زبدة» عین القضات همدانی از روی نگارشی از احمد غزالی (راوی ابوسعید) همه این پرسش و پاسخ را آورده و قنواتی در ش 256 نیز این گفتگو را آورده است. آغاز: کتب الشيخ الامام قطب الانام. .. ابوسعید ابن ابی الخیر الى الشيخ قدوة العلماء المحققين. .. الحكيم ابى على ابن عبدالله بن سينا. .. فتوجه و قال في كتابه اليه ارشدنى فكتب الشيخ في جوابه بهذه العبارة الدخول فى الكفر الحقیقی و الخروج عن الاسلام المجازی و ان لا يلتفت الا بما كام وراء الشخوص الثلاثة حتى تكون مسلما و کافرا انجام: فانک تعلم ان لاقیامة لک و لا بعد (فقد) لک من جمیع الموجودين (الموجودات) فاورد الشيخ ابوسعید. .. في كتابه المصابيح (المفاتيح) اوصلنى هذه الكلمات الى ما اوصل اليه عمر مأته الف سنة من العبادة. [مهدوی ص 9؛ مکتبة امیرالمومنین 316/1]