ضوابط الاصول

● ضوابط الاصول / اصول فقه / عربی ḍawābiṭ-ul uṣūl قزوینی، ابراهیم بن محمد باقر، 1214 - 1262 ؟ قمری qazvīnī, ebrāhīm ebn-e mohammad bāqer (1800- 1846) وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011) تاریخ تألیف: 1245ق مؤلف هنگامی که کتاب «معالم الدین» ابن شهید ثانی را نزد اساتید خود می‌خوانده، بسیاری از مسائل اصول فقه را به طوری پراکنده و نامنظم نوشته و سپس تصمیم گرفته همان مسائل را به طور مختصر در کتابی گردآوری و بدین ترتیب این کتاب را در یک «مقدمه»، چند «فصل» و یک «خاتمه» با عناوین «ضابطه، ضابطه» و در دو جزء تدوین کرده است: جزء 1. مباحث الفاظ؛ جزء 2. اصول عملیه و اجتهاد و تقلید و تعادل و ترجیح. به نقل شاگرد مؤلف (صاحب قصص العلماء) حاصل افادات درسی استادش، شریف العلما به هنگام تدریس معالم الاصول بوده که طی دو ماه از سال طاعون (1245) آنها را گردآوری و منقح نموده است. جمعی را عقیده آن است که این کتاب عین تقریرات مرحوم شریف العلماء است که جمعی دیگر از شاگردان آن جناب در نوشتجات خویش به ضبط آنها پرداخته و مؤلف از خود کمتر تحقیقی در آن دارند و شاید وجه تسمیه آن به «ضوابط الاصول» در نظر خود مصنف همین باشد و صاحب روضات از عدم تحقیق مؤلف در آن عذرخواهی نموده که تألیف آن در اوایل عمر و جوانی سید بوده و مراتب علمی و قدرت اصولی ایشان از کتاب «نتائج الافکار» ایشان کاملاً ظاهر و هویداست. آغاز: حمدله ... انی حین قرائتی کتاب معالم الدین على بعض اساتیدی المحققین علیهم الرضوان الى يوم الدين قد كتبت اکثر مسائل العلم المتفرقة غير مجموعة فی باب و متشتتة غير منظومة فی کتاب فاردت ان اجمع ما كان من مسائلها العزيزة ... ينتفع منه المبتدى و الواسطة آغاز جلد دوم: بسمله. [الفصل الخامس] ضابطة فی الاجماع قد يطلق و يراد به العزم كقولنا اجمع زيد على كذا ای عزم عليه و قد يطلق على الاتفاق انجام: و هو الحكم و الافتاء بالتخيير مضافاً الى عدم ظهور الخلاف فتعين الاخير لما ذكر آخر و لااعتبار بتلك الاعتبارات الموحية للافتاء بالمختار. چاپ: مشار عربی، صص599-600؛ تهران، سنگی، 1271ق، رحلی؛ [تهران]، سنگی، 1275ق (چاپ دوم)، رحلی [الذريعة 119/15؛ دنا 254/7-256 (88 نسخه)] شرح و حواشی: 1- شرح نتائج الافكار؛ رشتی، کاظم بن قاسم (1212-1259) 2- نتایج الافکار؛ قزوینی، ابراهیم بن محمد باقر (1214-1262) 3- شرح نتایج الافكار؛ کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم (1225-1288) 4- مخزن الاسرار فی شرح نتائج الافکار؛ آقا محمد (شیخ محمد) (-13) 5- شرح نتائج الافكار (2عنوان) 6- شرح نتائج الافكار (الف)