الصفيحة الاسطرلابية

● الصفيحة الاسطرلابية = الصفحة = صفيحة الامكان / اسطرلاب / عربی aṣ-ṣafīḥat-ul usṭurlābīyya = aṣ-ṣafḥa = ṣafīḥat-ul imkān شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621) مختصر و زبده قواعد اسطرلاب را در این رساله نگاشته و در اختصار کوشیده تا بتوان آن را در یک صفحه نوشت. بعضی به اشتباه این رساله را «صحیفه» می‌نامند و در الذریعة می‌گوید که گفته‌اند: این قواعد را بهائی به جهت شاه عباس صفوی نوشته است، و این رساله جز رساله «حاتمیه» مؤلف است که به فارسی تألیف شده است. شاگرد مؤلف (بهائی) به نام جواد بن سعدالله کاظمینی (-1065ق) صفیحه اسطرلاب استاد خویش را شرح کرده و همراه شرح خلاصه اش چاپ شده است. عبدالله جزائری (1112-1173ق) نیز شرحی بر این صفیحه دارد که آن را «لب اللباب» نامیده است؛ ملا آقا دربندی (-1286) نیز سومین شرح را نگاشته و «جوهرة» نام داده است. آغاز: ارتفعت درجات جبروتک عن احاطة افهامنا القاصرة و تقدست دقائق ملکوتک عن علاقة أوهامنا الحاسرة ... انجام: فظل المقياس وقت طلوع الشمس اليها على صوب القبلة و لیکن هذا آخر ما اردنا ... [دنا 150/7- 153 (133 نسخه)؛ الذريعة 16/15 و 51/15 و 16؛ تاریخ علم الفلک فی العراق عباس عزاوی (مجله مجمع العلمی دمشق سال 29 جزء 3؛ احوال و آثار بهائی: 105؛ لغت نامه دهخدا 35/3؛ کشف الحجب و الاستار، ص 365 - 366؛ فهرستواره منزوی 2984/4] شرح و حواشی: 1- شرح الصفيحة = شرح صفيحة الاسطرلاب؛ فاضل جواد، جواد بن سعید (-1065) 2- الفوائد الصحيحة فى شرح الصفيحة؛ قزوینی، احمد بن محمد امین (-11) 3- عروة الاسطرلاب = نظم الصفيحة = ارجوزة في الاسطرلاب؛ حسینی سیفی، محمد بن محمد مهدی (-1150) 4- سوانح القريحة فی شرح الصفيحة؛ حسینی موصلی، عبدالله بن فخرالدین (-1188) 5- شرح رسالة الاسطرلاب؛ رشتی، کاظم بن قاسم (1212-1259) 6- حاشية الصفيحة الاسطرلابية 7- شرح الصفيحة الاسطرلابية