صفوة الآثار فی اخبار الاخيار

● صفوة الآثار فی اخبار الاخيار / گوناگون / فارسی safvat-ol āsār fī axbār-el axyār اردبیلی، عبدالکاظم محمد، ق 12 قمری ardabīlī, ‘abd-ol-kāzem mohammad (- 18c) اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135ق) تاریخ تألیف: 1118ق؛ محل تألیف: اردبیل این «صفوة الآثار فی اخبار الاخيار» از عبد الکاظم محمد اردبیلی مدرس مدرسه صفیه صفویه سامیه در اردبیل است در سال 1118 در هنگامی که تولیت سرکار فیض آثار به «صوفی زاده قدیم» یحیی بیک بیجرلوی شاملو پسر مرتضی قلی خان سپرده بوده است. در آن از منتخب مقالات میر ابوالفتح و صفوة الصفاء توکلی ابن بزار و مباحثات محمد طاهر قمی و عین الحیات محمد باقر مجلسی و مقالات شیخ حسین زاهدی و رساله سرگذشت صفی از یکی از دانشمندان اردبیل و سخنی از مولا حسین بن حسن صفار یاد شده و آمده که ابن بزاز مردی آشفته و متلون و پیرو روش عامیان آن زمان بوده و در صفوة الصفاء سخنانی باطل و پریشان و عامیانه آورده که هیچیک از فرزندان شیخ صفی در نوشته‌های خود و مورخان در کتاب‌های خود نگنجانده‌اند. مؤلف می‌گوید که محمد طاهر قمی در مباحثات نوشته و من هم از او شنیده‌ام که شیخ صفی روش ورام حلی و احمد اردبیلی را داشته و به گفته مجلسی در عین الحیات او زاهد بوده نه صوفی و به گفته میر ابوالفتح تقیه می‌کرده است. از این سخنان پیداست که با اینکه صفویان در خود صفوة الصفاء دست برده‌اند و میر ابوالفتح هم آن را دگرگون ساخته است، باز از آن برمی‌آید که شیخ صفی نمی‌تواند سید شیعی باشد بلکه بهتر است او را شیخ یا سنی شافعی بدانیم. این است که دانشمندان دوران صفوی می‌کوشیدند که ناگزیر او را اهل تقیه بدانند. در سه «مقاله»: 1. مراتب و مقامات شیخ صفی؛ 2. افادات او و تفاسیر آیات وحل اخبار از او؛ 3. کرامات وخوارق او. آغاز: الحمد لله الذى اوضح لنا مسالک الدین با علامه ... اما بعد بر ضمایر ارباب بصایر مخفی ... انجام: باصفی همچنان علی باشد. اللهم ثبتنا على الاخلاص و اليقين ... و السلام على من اتبع الهدى چاپ: اردبیل، قم، 1375: 495-544؛ به کوشش هاشم محدث، میراث اسلامی ایران، 3(1375): 197-235. [دنا 147/7؛ فهرستواره منزوی 2215/3]