صرف میر

● صرف میر / صرف / فارسی sarf-e mīr جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری Jorjānī, ‘alī-ye-bn-e mohammad (1340 - 1414) کتابی است بسیار معروف و متداول در بین مبتدئین از طلاب علوم ادبی و جزو مجموعه موسوم به جامع المقدمات می‌باشد. مؤلف مباحث علم صرف را به صورت مختصر و فشرده در چند فصل آورده است و به جهت اهمیتی که در تعلیم علم صرف برای مبتدیان دارد، از زمان‌های پیشین به صورت کتاب درسی حوزات علمیه درآمده است و پس از امثله و شرح امثله این کتاب را می‌خوانند. آغاز: بسمله، بدان ایدک الله فی الدارین که کلمات عرب بر سه گونه است اسم است و فعل است و حرف ... و تصریف در لغة گردانیدن چیزی است از جائی بجائی و از حالی بحالی و در اصطلاح علما عبارتست از گردانیدن یک انجام: بدانکه الف فاعل و سین استفعال گاه باشد که لازم را متعدی کنند چون سار زید و سایرته و خرج زید و استخرجته. چاپ: بارها در «جامع المقدمات» به چاپ رسیده است؛ مشار عربی، ص246؛ ایران، سنگی، 1312ق، وزیری (جامع المقدمات: صص ... -41)؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1313ق، 28ص (جامع المقدمات: صص28-55)؛ ایران، تبریز، دارالطباعه حاج احمد آقا تاجر کتابفروش تبریزی، 1329ق، سنگی، وزیری، 28ص، به اهتمام و درخواست عمدةالتجار مشهدی محمود آقا بن احمد آقا کتابفروش (جامع المقدمات: 28-55صص)؛ ایران، تبریز، دارالطباعه حاجی عباسعلی، 1296ق، سنگی، خشتی، 49ص، به سعی و اهتمام حاج عباسعلی؛ ایران، 1264 قمری، سنگی، جیبی [دنا 130/7 - 134 (156 نسخه)؛ الذریعة 40/15؛ نسخه‌های منزوی 2071/3؛ ریحانة الأدب 213/3] شرح و حواشی: 1- تحفه = شرح صرف میر؛ لاهوری، محمد بن محمد فیروز (-12) 2- حاشیه مانند بر صرف میر و پرسش و پاسخ طلاب 3- التصریف = صرف میر (ترجمه) 4- حاشیه صرف میر 5- سؤال و جواب درباره صرف میر 6- حواشی بر صرف میر ابن شعبان