صراط مستقیم

● صراط مستقیم / فقه / فارسی serāt-e mostaqīm نیازی هندی، عبدالله، - 1000 قمری nīyāzī hendī, ‘abd-ol-lāh (- 1592) فقه فارسی است مطابق با مذهب اهل سنت و با گرایش‌های عرفانی، با عنوان‌های «اصل» که در نسخه حاضر 36 اصل موجود است و نسخه کتابخانه گنج‌بخش 45 اصل را دربردارد و به جهت افتادگی هر دو نسخه، تعداد دقیق اصل‌های کتاب دانسته نیست. در این کتاب از منابع فارسی و عربی بسیاری استفاده شده است. فهرست‌نگار کتابخانه گنج بخش، مؤلف کتاب را نشناخته، چون در دیباچه کتاب نام مؤلف نیامده است. ولی در پایان اصل پنجم می‌خوانیم: «... ذره کمتر مجازی، سیاح عراقی و حجازی، به قسمت الله راضی، عبدالله نیازی به درگاه صلحاء تقوی شعار و اتقیاء دیانت دثار معروض می‌گرداند که مدتی دراز در دیار عرب و حجاز بعد زیارت حرمین شریفین در بیت المقدس و مصر و شهرهای شام چون دمشق و حلب و انطاکیه و ... و بغداد و کرخ و ... و موصول و واسط و خلیل الرحمن و فلسطین و بصره و کوفه و قرا حمید و رمله بوده‌ام و در این مملکت مبارکه سیرها نموده‌ام و خدمت و ملازمت شرفاء مکه و مدینه چون اشرف الشرفاء امیر سید ابوالبرکات و ابوالحسن و غیرهم و علماء و عظام و فقهاء کرام مثل مجتهد الزمان، صاحب العرفان، استاد المحققین و مرشد العارفین شیخنا و شیخ العالمین ابوالحسن البکری و ابراهیم المقدسی و شهاب الدین ابن الحجر و امیر سید زکریا ... و ... شیخ محمد البروجی و شیخ علی المتقی تغمدهم الله برحمته و جعل مثواه الجنة کرده ام ...». در فهرست مشترک پاکستان سه کتاب از تألیفات عبدالله نیازی هندی (افغان؟) معرفی شده است: 1. تحفه زمانی، در فقه؛ 2. جواهر اوغانی، در فلسفه عملی؛ 3. نوادر اوغانی، در فلسفه عملی. مؤلف در کتاب‌های مختلف خود از حرمت سرود شنیدن سخن گفته است. در مقدمه کوتاه «صراط مستقیم» آمده است: «اما بعد می‌گوید جامع الکتاب بعون الله الملک الوهاب آیات و احادیث و روایات در باب معرفت اوقات و تعجیل صلوات و غیر ذلک من العبادات و المعاملات جمع نمودم و در این باب یاری و مددکاری از باری سبحانه می‌خواهم و ادای احکام این نسخه در اصولی چند بیان کنم». عناوین اصل‌ها: 1. بیان شرف ایمان؛ 2. توحید و صفات موحد؛ 3. بیان طهارت؛ 4. بیان فضایل صلاة؛ 5. مذمت متهاون صلاة و مستخفها؛ 6. اوقات صلاة؛ 7. وقت فجر؛ 8. وقت ظهر؛ 9. وقت عصر؛ 10. فضیلت بانگ نماز و شرف مؤذن؛ 11. فضیلت جماعت؛ 12. بیان شرف تکبیر اولی؛ 13. بیان اتمام رکوع و سجود و جلسه و اطمینان؛ 14. بیان نماز سفر؛ 15. بیان نماز جمعه و عید؛ 16. بیان نماز صالحان و پرهیزکاران؛ 17. بیان زکات؛ 18. بیان روزه ماه رمضان المبارک؛ 19. بیان حج؛ 20. فضیلت قربانی کردن؛ 21. بیان ذبایح منذوره؛ 22. بیان عقیقه کردن؛ 23. بیان حلق و قصر؛ 24. بیان صدقه فطر؛ 25. بیان تعزیه حاضر شدن؛ 26. نهادن میت در گور به پهلوی راست؛ 27. تلقین المیت بعد الدفن؛ 28. بیان سدل که آن را به فارسی فش گویند؛ 29. بیان ازار پوشیدن؛ 30. داد و ستد و معامله ربا؛ 31. ذم دشنام و فحش گفتن؛ 32. بیان تعویذ دادن و آویختن؛ 33. بیان در هر چه آنی بنده آنی؛ 34. معرفة الله؛ 35. حرمت سرود شنیدن؛ 36. متفرقات؛ 39. تربیت فرزندان؛ 40. ذکر اتقیاء؛ 41. تعلیم کلام؛ 42. قضا و قدر؛ 43. خوف از خدا؛ 44. مأکول و آداب آن؛ 45. مدح سنت و ذم بدعت. در این کتاب از منابع متعددی نقل قول شده است، اسامی برخی از منابع مورد مراجعه مؤلف از این قرار است: آداب المريدين و شرح آن، احياء علوم الدین، اسباب المغفرة، بحر الحقایق، تحفة الخيار، تحفه مسترشدین، تذكرة الاولياء تفسیر حسینی، تفسیر الدرر، تفسیر ابی اللیث السمرقندی، تفسیر جامع البیان، جامع الأصول فی احادیث الرسول، جامع العلوم، حاشية امير سيد شریف فی شرح شمس الدین قهستانی علی مختصر الوقاية، حاشية علاءالدین علی مختصر الوقاية، خزانة الروايات، خزانة التقين، الخلاصة، ذخيرة الملوک، روضة العلماء ف الرسالة النجمية، السراجية، سنن الهدى، شرح الاوراد، شرح صحیح مسلم، شرح الشمائل، شرح الباب، شرح مجمع البحرین، صلاة مسعودی، عوارف، عمدة الاسلام، فتاوى الحمادية، فتاوى الكامل، فتاوى الغرائب، فتاوى المسعودية، فتاوی قاضی خان، الكافی، كشف المکتوم، كفاية الشعبی، کیمیای سعادت، کنزالاخبار، لباب القوت من خزائن الملكوت، المساء، المصابیح، مقصد اقصی، مفتاح الجنان، مکتوبات خواجه پارسا، ملتقط العباسی، نصاب الاحتساب، نفحات الانس، نزهة الارواح، نوادر الاسلام، وسيط. آغاز: بسمله. ربا و الها بحرمت طاها و من تلاها و یسین و من قرأها و مكة و من بناها و المدينة و سكناها و الصلوة و من أداها جمله مؤمنان را توفیق ارزانی فرمای تا صلوات مکفرات تقصیرات و رافعات درجات بالحضور و الجماعات باول اوقات ادا کنند ... اما بعد می گوید جامع الکتاب.