صحائف الوداد و مکاتیب الاتحاد

● صحائف الوداد و مکاتیب الاتحاد / عرفان و تصوف / فارسی sahā'ef-ol vedād va makātīb-ol ettehād عزلتی خلخالی، ادهم، - 1052 قمری ‘ozlatī xalxālī, adham (- 1643) مجموعه‌ای است از مکاتیب عربی و پارسی مشحون از پند و اندرز و حکم و مواعظ و آیات و احادیث و اخبار و اشعار به قلم ملا ادهم قریشی واعظ خلخالی متخلص به عزلتی شاعر و واعظ و نویسنده قرن یازدهم هجری. هریک از مکاتیب صحایف الوداد عنوان صحیفه دارد و در صدر صحیفه چهاردهم نام و نسب نویسنده چنین مسطور است: «من اقل الخليقة بل لا شى ء فی الحقيقة ادهم العزلتی القریشی الواعظ الى فلان». این مجموعه متضمن فواید تاریخی نیز هست، از جمله آن‌که صحیفه هشتم آن مکتوبی است خطاب به درویش محمد عزتی و حاکی از این است که میرزا جانی عزتی شاعر معاصر میرزا طاهر نصر آبادی که ترجمه‌اش در تذکره‌اش در تذکره وی (ص 90-91 و 256-257) مسطور است، دست از وزارت ایروان برداشته، کسوت فقر در بر کرده و به درویش محمد تغییر نام داده است. نصر آبادی نیز اشاراتی بدین موضوع کرده است، ولی نه بدین صراحت و وضوح که وی می‌نویسد. تعداد نامه‌ها در نسخه یکسان نیست و از بیشتر آنان نام برده است مانند حاجی محمد رضا و شمسا و کمال و درویش محمد عزتی و حکیم غضنفر علی و ضیاء الدین و محمد باقر و حاجی خان محمد و عبدالواحد و رضی الدین و درویش عنایت الله و خواجه سلیم الله و امیر عصمة الله و مولا میری جان و مولانا مراد و درویش فاضل و حاجی کلب علی و محمد معین و درویش صفا و محمد امین و محمد علی حلی با نامه بهاء الدین محمد جبل عاملی به میرزا ابراهیم همدانی و پاسخ او و نامه عبدالباقر تبریزی بهمین همدانی نیز نامه ادهم به مولانا محمد و مولانا مصطفی و سلام الله و عبدالله جلیل و محمد سعید و علی نقی و محمد شفیع قزوینی و حاجی علاء الدین و عبدالعلی و درویش محمد و علی اکبر و علی و برهان و ابوالبرکات و درویش عبدالخالق و خواجه محمد و عبدالسمیع و عبدالرحیم و محمد و مسعود و محمد مقیم و عبدالوحید و حاجی محمد امین و نقی و صفی و جلال و امان الله و عبدالرحمن. او مؤلف مشرق التوحید است. آغاز: بسم ... و منه نستمد أولا و آخراً ... مثنوی: بنام آنکه نامش نامه آراست × زبان نام او هنگامه آراست / بدان در نامه سازی کلک خامه× به شم از خلد آنس آرد شمامه ... (پس از حمد و نعت). اما بعد، چنین گوید فقیر بی بضاعت ... ادهم عزلتی تخلص واعظ، که چون گاهی به تأیید الهی به بعضی از اخوان ... صحیفه شکسته بسته به تازی یا فارسی. [دنا 42/7؛ الذریعه 25/15؛ فهرستواره منزوی 514/6]