شواکل الحور فی شرح هياكل النور

● شواکل الحور فی شرح هياكل النور / فلسفه / عربی šawākil-ul ḥūr fī š.-i hayākil-un nūr دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمری davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503) وابسته به: هياكل النور؛ سهروردی، یحیی بن حبش (549-587) اهدا به: غیاث الدین محمود خواجه جهان وزیر بهمنی (813-886) تاریخ تألیف: شب پنج‌شنبه 11 شوال 872ق؛ محل تألیف: تبریز شرحی است مزجی بر هياكل النور شیخ اشراق و مشتمل بر هفت «هيكل»: 1: فی اشیاء کالمبادی للمباحث الاتيه؛ 2. اثبات تجرد النفس؛ 3. مسائل من علم مابعدالطبیعه؛ 4. مباحث نفسیه من الالهيات؛ 5. اثبات تسلسل الحوادث الى غيرالنهایه؛ 6. اثبات بقاء النفس بعد بوار البدن؛ 7. النبوات و المعجزات و الکرامات و المقامات. صاحب الذریعه می‌گوید: شارح، در اجازه ای که به ملاحسین الهی داده به نام کتاب، تصریح نموده است و در این کتاب بر مصنف ایرادات بسیاری وارد ساخته است؛ لذا امیر غیاث الدین منصور، در رد آن و به دفاع از سهروردی کتابی نوشته به نام «اشراق هياكل النور عن شواكل الغرور» و کتاب دوانی را «شواكل الغرور» نامیده است. غیاث منصور دشتکی در رد آن «اشراق هياكل النور لكشف ظلمات شواكل الغرور» ساخته است. «شواكل الحور» نخستین شرح است که پس از مرگ سهروردی مؤلف بر کتاب «هياكل النور» نگاشته شده است، زیرا در دوران عباسی که به جای کلمه شهید لقب «مقتول» به دنبال نام این مؤلف بزرگ نهاده شده بود، کسی جرأت نگارش شرحی بر آن کتاب نداشت، آشفتگی احوال پس از یورش مغولان نیز تا دو قرن هر گونه فعالیت علمی را متوقف کرده بود. تنها از نیمه قرن هشتم بود که سربداران در خاور ایران قیام کردند، به تشیع صورت رسمی و قانونی دادند و پس از آنان ترکمانان قره قوینلو در باختر ایران به آزادی عرفان گردن نهادند. اسپند میرزا (- 848ق) به سال 840 در کردستان، به مرکزیت بغداد آئین تشیع را به پیشوایی مذهبی احمد بن فهد حلی (757-841ق) به رسمیت شناخت و سکه به نام دوازده امام زد (مجالس المؤمنين قاضی نورالله، پایان جند دوازدهم، ص 370، ج 2). برادر اسپند میرزا به نام جهان شاه قره قوینلو (837-872ق) فرمانروای آذربایجان بود و دوانی نام او را در دومین پایان نامه شرح بر «هياكل النور» آورده که در دیباچه، آن را به خواجه جهان پیشکش کرده و هم اکنون جای گفتگوی ما است. (علینقی منزوی) آغاز: یا من نصب رایات آیات قدرته على كواهل هياكل الممكنات و اودع آثار حكمته فى حوامل شواكل الكائنات انجام: و الله ولى الطول و الافضال و بيده تحقيق المطالب و الآمال و الصلاة و السلام على سيدنا سيد الكل في الكل ... چاپ: در ثلاث رسائل (مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی)؛ مدارس، محقق: خهان بهادر و محمدعبدالحق و محمد يوسف كوكن، سلسلة المطبوعات الشرقية لحكومة مدارس، 254ص، 1343ق. [دنا 1252/6-1254 (67 نسخه)؛ الذریعة 240/14 و 241 و 177؛ کشف الظنون 2047/2] شرح و حواشی: 1- اشراق هياكل النور لكشف ظلمات شواكل الغرور؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (-948) 2- حاشية شواكل الحور في شرح هياكل النور = حاشية شرح هياكل النور؛ قره باغی، یوسف بن محمد جان (-1054)