شمسیه

● شمسیه / طب / فارسی šamsīye طبیب، محمد بن نعمة الله، ق 10 قمری tabīb, mohammad ben ne‘mat-ol-lāh (- 16c) تاریخ تألیف: 977ق نویسنده می‌گوید: از بدایت عمر الی یومنا هذا به جان خواهان علوم طبیعیه بودم خصوصاً علوم طب که به موجب حدیث نبوی ... و چون به توفیق سبحانی و تأیید یزدانی فی الجمله مطالعه بعضی کتب طبیه به حصول پیوسته بود خواست که منتخبی به زبان فارسی بیان نموده ... و این کتاب را که نامش شمسیه آمد از کتب معمول علیها و معمول بها انتخاب کرد. کتاب شامل نه «مقاله» است و هر مقاله دارای چند «باب» است: مقاله 1. تدبیر حفظ بدن به حسب فصول؛ 2. تدبیر اطفال مرضعه و معالجه امراض که در حالت رضاع بر مزاج ایشان طاری گردد و تدبیر آنکه از حد رضاع تجاوز نموده باشد؛ 3. امراض حادثه از فرق تا قدم؛ 4. علل ظاهره؛ 5. حمیات؛ 6. احتیاط کردن از زهرها و یاد کردن انواع سموم به طریق کلی و قانون علاج آن و داروهای زیانکار معدنی و نباتی و حیوانی و علاج آن؛ 7. در گزیدن حیات و جانوران زیانکار و تدبیر دندان حشرات؛ 8. در گزیدن ماران و مردم و سگ و غیر آن؛ 9. ادویه مرکبه. آغاز: بسمله، لطایف حمد و ثنا خدائی را سزاست که آفریننده عقول و ارواحست و هست کننده اجسام و اشباح. انجام: و بعد از آن، در سرکه اندازند و از آنجا بیرون آورده در عصاره نعناع افکنند آنمقدار که ریزه ریزه شود. [دنا 1231/6؛ فهرستواره منزوی 3523/5]