شمس التواریخ

● شمس التواریخ / تاریخ ایران / فارسی šams-ut tawārīx قطره چهارمحالی، عبدالوهاب، ق13 قمری qatre-ye čahārmahālī, ‘abd-ol-vahhāb (- 19c) به نام: محمد شاه قاجار و به خواهش: حضرت ضياء تاریخ تألیف: 1260ق تاریخ عمومی، از ایران باستان تا خاندان قاجار است. در مدایح معتمدیه از او یاد شده است و در سفینه محمود و انجمن خاقان هم نامش هست. در یک «مقدمه» و چهل «باب»: مقدمه در ذکر مشاهیر انبیاء عظام و ائمه کرام؛ باب 1. ذکر سلطنت بنی امیه و بنی عباس؛ 2. ذکر پیشدادیان و کیانیان و اشکانیان و ساسانیان؛ 3. ذکر تبابعه یمن و حکومت سلاطین ایران در یمن؛ 4. ذکر ملوک عرب و هجرت ایشان به عراق عرب؛ 5. ذکر اسماعیلیه در دو فرقه: نخستین اسماعیلیه مغرب و مصر دوم اسماعیلیه الموت و رود بار و قزوین و قهستان و خراسان و دامغان؛ 6. ذکر سلطنت آل طاهر در خراسان؛ 7. سلطنت صفاریان؛ 8 سلطنت سامانیان؛ 9. سلطنت غزنویان؛ 10. سلجوقیان: سلجوقیان ماوراء النهر و خراسان و عراق، سلجوقیان کرمان، سلجوقیان روم و شام؛ 11. سلطنت خوارزمشاهیان؛ 12. ذکر قراختائیان و گورخانیان و قراختائیان کرمان؛ 13. ایالت آل مظفر در فارس و کرمان و یزد و عراق؛ 14. ذکر انجوئیان فارس؛ 15. سلطنت آل بویه در فارس و کرمان و عراقین؛ 16. ایالت آل وشمگیر و ال زیار در طبرستان و جرجان؛ 17. ذکر سلاطین غور و بامیان و ممالیک ایشان در غزنین و هند؛ 18. ذکر ملوک خلج در هندوستان بعد از شهاب الدین غوری؛ 19. ذکر ملوک نیمروز؛ 20. ذکر ملوک کرت در هرات و غور و بامیان و غزنین؛ 21. ایالت سربداران در خراسان و طبرستان و رستمدار و اسفرایین؛ 22. احوال اتابکان: فرقه اول اتابکان مصر و شام، فرقه دوم اتابکان آذربایجان، فرقه سوم اتابکان شبانکاره، فرقه چهارم اتابکان فارس یا سلغریه، فرقه پنجم اتابکان لر کوچک، فرقه ششم اتابکان لر بزرگ؛ 23. ذکر فروع سامانیان و غزنویان و سلجوقیان و آل بویه که در خوارزم و خراسان و سیستان و کرمان و جرجان و یزد و اصفهان حکومت نموده‌اند در پنج طبقه: 1) آل الیاس از فروع سامانیان که در کرمان سلطنت کرده اند، 2) آل فریغون که عهد غزنویان در خوارزم و جورجانات ریاست نموده‌اند، 3) آل کاکویه که در عصر غزنویان و آل بویه در یزد و اصفهان ریاست داشته اند، 4) خوارزمشاهیان که در عصر سامانیه و غزنویان پس از آنها و فرمانروائی داشته اند، 5) آل موید نسل ایبه که در پاره‌ای از خراسان و هرات ریاست کرده‌اند؛ 24. آل ایوب که در مصر و شام سلطنت کرده‌اند؛ 25. بیان دولت اتراک در مصر و شام؛ 26. بیان چراکسه که در مغرب و مصر سلطنت کرده‌اند؛ 27. ذکر چلاویان طبرستان و رستمدار؛ 29. ذکر طبرستان گیلان؛ 30. ذکر سلاطین شیروان؛ 31. ذکر حکام ذو القدر در دیار بکر و البستان و کوه درنا و مرعش؛ 32. موحدیان مغرب مشهور به آل عبدالـمومن در اسکندریه و مغرب و اندلس؛ 33. ذکر آل چنگیز که دو فرقه بوده‌اند: فرقه اول که در ماوراء النهر و قرم سلطنت کرده‌اند، فرقه دوم که در مغولستان و ختا و ختن و خان بالیق سلطنت کرده‌اند؛ 34. ایلخانیان جلایر که در آذربایجان و عراقین و دیار بکر سلطنت کرده‌اند و ذکر چوپانیان و سلطنت آنها؛ 35. در سلطنت امیر تیمور گورکان و اولاد و احفاد او؛ 36. ترکمانان قراقوینلو و آق قوینلو و اوزبکها در خراسان؛ 37. سلسله صفویه؛ 38. افغانها و تسلط آنان در ایران (عراق و یزد و کرمان) و محمود و اشرف افغان؛ 39. سلطنت نادرشاه و احفاد او؛ 40. حکومت طایفه زند؛ خاتمه اول: در ذکر سلطنت قاجاریه؛ خاتمه دوم: در ملوک ختا و افرنج و بطالسه و ال عثمان در روم. (دانش پژوه) [دنا 1225/6؛ فهرستواره منزوی 633/1 و 1009/2]