نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

شرح موجز القانون

š.-u mūjaz-il-qānūn
89 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/41745
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #41745
تاریخ و سده تألیف: 841 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 20، ص 834 تا 841
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: طب
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح نفیسی (š.-u nafīsī) شرح الموجز (š.-ul-mūjaz)
اهدا / به درخواست: شاهرخ بهادرخان
محل تألیف: سمرقند
اثر مرتبط / وابسته به: موجز القانون = الموجز فى الطب = الموجز؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607-687)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

ابن سینا (- 427ق) کتاب جامع و مفیدی در پزشکی دارد به نام «القانون فی الطب» که بر آن شروح متعددی نگاشته شده است، از جمله ابن نفیس آن را گزین کرده و به نام الموجز یا موجز القانون موسوم داشته است و نفیس بن عوض بن حکیم کرمانی آن را در سمرقند شرح مزجی نموده است و بیشتر یادداشت‌های آن را در شهر کرمان نگاشته است که همین کتاب موجود می‌باشد. در چهار فن تنظیم شده: 1. قواعد جزیی طب؛ 2. ادویة و اغذیة مفرده و مرکبه؛ 3. امراض مختصه بعضوی از اعضا؛ 4. امراضی که اختصاص به عضوی ندارد. مشتمل است بر تنقیح مبانی متن و کشف معانی و رفع مشکلات آن. بنا به گفته کشف الظنون این شرح از بهترین شروح کتاب موجز می‌باشد.
آغاز اثر
« توجهنا الى جنابک الاقدس قال علاء الدین ... قد رتبت هذا الکتاب علی اربعة فنون ... آغاز شرح: قال الشیخ الامام الحبر الکامل علاءالدین علی بن ابی الحزم القرشی المتطبب صیغة تفعل ههنا للمبالغة مثل تقدس و تمجد قدر تبت هذا الکتاب علی اربعة فنون ... »
انجام اثر
« قال و بلغنى ان قوما اقتصروا علیها وحدها فماتوا فی آخر الامر، تم التألیف. »
سوابق و چاپ‌های اثر
این اثر بارها در ایران و خارج از ایران به چاپ رسیده
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
کشف الظنون 1899/2 الذریعة 95/14 دنا 1116/6-1118 (80 نسخه) فهرس المخطوطات الطبیة المصورة بقسم التراث العربی 117-120 مخطوطات الطب فی المتحف العراقی 196 کتابشناسی نسخ خطی پزشکی ایران 176 مجله معهد المخطوطات 345/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● شرح موجز القانون = شرح نفیسی = شرح الموجز / طب / عربی š.-u mūjaz-il-qānūn = š.-u nafīsī = š.-ul-mūjaz نفیس کرمانی، نفیس بن عوض، - 842 ؟ قمری nafīs-e kermānī, nafīs ebn-e ‘avaz (- 1439) وابسته به: موجز القانون = الموجز فى الطب = الموجز؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607-687) اهدا به: شاهرخ بهادرخان تاریخ تألیف: 841ق؛ محل تألیف: سمرقند ابن سینا (- 427ق) کتاب جامع و مفیدی در پزشکی دارد به نام «القانون فی الطب» که بر آن شروح متعددی نگاشته شده است، از جمله ابن نفیس آن را گزین کرده و به نام الموجز یا موجز القانون موسوم داشته است و نفیس بن عوض بن حکیم کرمانی آن را در سمرقند شرح مزجی نموده است و بیشتر یادداشت‌های آن را در شهر کرمان نگاشته است که همین کتاب موجود می‌باشد. در چهار فن تنظیم شده: 1. قواعد جزیی طب؛ 2. ادویة و اغذیة مفرده و مرکبه؛ 3. امراض مختصه بعضوی از اعضا؛ 4. امراضی که اختصاص به عضوی ندارد. مشتمل است بر تنقیح مبانی متن و کشف معانی و رفع مشکلات آن. بنا به گفته کشف الظنون این شرح از بهترین شروح کتاب موجز می‌باشد. آغاز: توجهنا الى جنابک الاقدس قال علاء الدین ... قد رتبت هذا الکتاب علی اربعة فنون ... آغاز شرح: قال الشیخ الامام الحبر الکامل علاءالدین علی بن ابی الحزم القرشی المتطبب صیغة تفعل ههنا للمبالغة مثل تقدس و تمجد قدر تبت هذا الکتاب علی اربعة فنون ... انجام: قال و بلغنى ان قوما اقتصروا علیها وحدها فماتوا فی آخر الامر، تم التألیف. چاپ: این اثر بارها در ایران و خارج از ایران به چاپ رسیده [کشف الظنون 1899/2؛ الذریعة 95/14؛ دنا 1116/6-1118 (80 نسخه)؛ فهرس المخطوطات الطبیة المصورة بقسم التراث العربی 117-120؛ مخطوطات الطب فی المتحف العراقی 196؛ کتابشناسی نسخ خطی پزشکی ایران 176؛ مجله معهد المخطوطات 345/4]

نسخه‌های خطی این اثر

89 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
رضوی
مشهد
37125 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 132 شناسنامه ←
32
دانشگاه
تهران
1714 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 141 شناسنامه ←
33
دانشگاه
تهران
1677 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 100 شناسنامه ←
34
علوم پزشکی
تهران
134 بی‌کاتب قرن 11 و 12 - - شناسنامه ←
35
مرکز احیاء
قم
918 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 258 شناسنامه ←
36
رضوی
مشهد
15689 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 149 شناسنامه ←
37
رضوی
مشهد
14513 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 133 شناسنامه ←
38
رضوی
مشهد
8676 بی‌کاتب اواخر قرن 12 نسخ 338 شناسنامه ←
39
سپهسالار
تهران
7380 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 68 شناسنامه ←
40
ملک
تهران
4553 بی‌کاتب 1100ق نسخ 324 شناسنامه ←
41
مروی
تهران
349 بی‌کاتب قرن 11 و 12 - - شناسنامه ←
42
گلپایگانی
قم
1977-11/77 اسماعیل بن محمد مهدی جرفادقانی قرن 12 - 119 شناسنامه ←
43
گلپایگانی
قم
7709-52/49 محمد صادق بن محمد مومن تونی دوشنبه 12 جمادی الثانی 1091ق نسخ 217 شناسنامه ←
44
مجلس
تهران
4390 حسین بن اسماعیل لاهیجانی پنج‌شنبه 22 جمادی الثانی 1059ق شکسته نستعلیق، نستعلیق 379 شناسنامه ←
45
مسجد اعظم
قم
978 بی‌کاتب 20 ربیع الثانی 1033ق - 273 شناسنامه ←
46
ملی
تهران
4307 بی‌کاتب 1028ق - 146 شناسنامه ←
47
رضوی
مشهد
24146 بی‌کاتب 1022ق نستعلیق - شناسنامه ←
48
شیخ علی حیدر
مشهد
731 بی‌کاتب 1020ق نسخ 395 شناسنامه ←
49
ملک
تهران
4491 حسین بن عیسی خوزی دوشنبه 5 جمادی الاول 1006ق نسخ 479 شناسنامه ←
50
امام صادق
اردکان یزد
180 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 387 شناسنامه ←
51
گوهرشاد
مشهد
355 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 331 شناسنامه ←
52
سپهسالار
تهران
7381 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 323 شناسنامه ←
53
رضوی
مشهد
13304 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 454 شناسنامه ←
54
مفتاح
تهران
326 بی‌کاتب قرن 10 و 11 نستعلیق - شناسنامه ←
55
میر (دکتر)
شیراز
21/2 بی‌کاتب قرن 11 و 12 - - شناسنامه ←
56
دانشگاه
تهران
6469 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 129 شناسنامه ←
57
علامه طباطبائی
شیراز
482 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 441 شناسنامه ←
58
علوم پزشکی
تهران
135 بی‌کاتب قرن 11 تحریری، بی‌کا 462 شناسنامه ←
59
مجلس
تهران
6904 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 111 شناسنامه ←
60
رضوی
مشهد
36922 جلال الدین محمد بن احمد دادایی سه‌شنبه 22 رمضان 993ق نستعلیق 168 شناسنامه ←