نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

شرح موجز القانون

š.-u mūjaz-il-qānūn
89 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/41745
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #41745
تاریخ و سده تألیف: 841 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 20، ص 834 تا 841
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: طب
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح نفیسی (š.-u nafīsī) شرح الموجز (š.-ul-mūjaz)
اهدا / به درخواست: شاهرخ بهادرخان
محل تألیف: سمرقند
اثر مرتبط / وابسته به: موجز القانون = الموجز فى الطب = الموجز؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607-687)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

ابن سینا (- 427ق) کتاب جامع و مفیدی در پزشکی دارد به نام «القانون فی الطب» که بر آن شروح متعددی نگاشته شده است، از جمله ابن نفیس آن را گزین کرده و به نام الموجز یا موجز القانون موسوم داشته است و نفیس بن عوض بن حکیم کرمانی آن را در سمرقند شرح مزجی نموده است و بیشتر یادداشت‌های آن را در شهر کرمان نگاشته است که همین کتاب موجود می‌باشد. در چهار فن تنظیم شده: 1. قواعد جزیی طب؛ 2. ادویة و اغذیة مفرده و مرکبه؛ 3. امراض مختصه بعضوی از اعضا؛ 4. امراضی که اختصاص به عضوی ندارد. مشتمل است بر تنقیح مبانی متن و کشف معانی و رفع مشکلات آن. بنا به گفته کشف الظنون این شرح از بهترین شروح کتاب موجز می‌باشد.
آغاز اثر
« توجهنا الى جنابک الاقدس قال علاء الدین ... قد رتبت هذا الکتاب علی اربعة فنون ... آغاز شرح: قال الشیخ الامام الحبر الکامل علاءالدین علی بن ابی الحزم القرشی المتطبب صیغة تفعل ههنا للمبالغة مثل تقدس و تمجد قدر تبت هذا الکتاب علی اربعة فنون ... »
انجام اثر
« قال و بلغنى ان قوما اقتصروا علیها وحدها فماتوا فی آخر الامر، تم التألیف. »
سوابق و چاپ‌های اثر
این اثر بارها در ایران و خارج از ایران به چاپ رسیده
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
کشف الظنون 1899/2 الذریعة 95/14 دنا 1116/6-1118 (80 نسخه) فهرس المخطوطات الطبیة المصورة بقسم التراث العربی 117-120 مخطوطات الطب فی المتحف العراقی 196 کتابشناسی نسخ خطی پزشکی ایران 176 مجله معهد المخطوطات 345/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● شرح موجز القانون = شرح نفیسی = شرح الموجز / طب / عربی š.-u mūjaz-il-qānūn = š.-u nafīsī = š.-ul-mūjaz نفیس کرمانی، نفیس بن عوض، - 842 ؟ قمری nafīs-e kermānī, nafīs ebn-e ‘avaz (- 1439) وابسته به: موجز القانون = الموجز فى الطب = الموجز؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607-687) اهدا به: شاهرخ بهادرخان تاریخ تألیف: 841ق؛ محل تألیف: سمرقند ابن سینا (- 427ق) کتاب جامع و مفیدی در پزشکی دارد به نام «القانون فی الطب» که بر آن شروح متعددی نگاشته شده است، از جمله ابن نفیس آن را گزین کرده و به نام الموجز یا موجز القانون موسوم داشته است و نفیس بن عوض بن حکیم کرمانی آن را در سمرقند شرح مزجی نموده است و بیشتر یادداشت‌های آن را در شهر کرمان نگاشته است که همین کتاب موجود می‌باشد. در چهار فن تنظیم شده: 1. قواعد جزیی طب؛ 2. ادویة و اغذیة مفرده و مرکبه؛ 3. امراض مختصه بعضوی از اعضا؛ 4. امراضی که اختصاص به عضوی ندارد. مشتمل است بر تنقیح مبانی متن و کشف معانی و رفع مشکلات آن. بنا به گفته کشف الظنون این شرح از بهترین شروح کتاب موجز می‌باشد. آغاز: توجهنا الى جنابک الاقدس قال علاء الدین ... قد رتبت هذا الکتاب علی اربعة فنون ... آغاز شرح: قال الشیخ الامام الحبر الکامل علاءالدین علی بن ابی الحزم القرشی المتطبب صیغة تفعل ههنا للمبالغة مثل تقدس و تمجد قدر تبت هذا الکتاب علی اربعة فنون ... انجام: قال و بلغنى ان قوما اقتصروا علیها وحدها فماتوا فی آخر الامر، تم التألیف. چاپ: این اثر بارها در ایران و خارج از ایران به چاپ رسیده [کشف الظنون 1899/2؛ الذریعة 95/14؛ دنا 1116/6-1118 (80 نسخه)؛ فهرس المخطوطات الطبیة المصورة بقسم التراث العربی 117-120؛ مخطوطات الطب فی المتحف العراقی 196؛ کتابشناسی نسخ خطی پزشکی ایران 176؛ مجله معهد المخطوطات 345/4]

نسخه‌های خطی این اثر

89 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
دانشگاه
تهران
444/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 54 شناسنامه ←
2
کریم اشراق
جهرم
بدون شماره بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
3
شیخ علی حیدر
مشهد
761 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 363 شناسنامه ←
4
مفتاح
تهران
317 حسین بن حسن متطبب لنگرودی دوشنبه 17 جمادی الثانی نستعلیق - شناسنامه ←
5
محمد هلال
آران کاشان
54 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 350 شناسنامه ←
6
مسجد اعظم
قم
1741 احمد حسنی متطبب جیلانی بی‌تاریخ - 305 شناسنامه ←
7
گلپایگانی
قم
1088-6/178 بی‌کاتب بی‌تاریخ تحریری، بی‌کا، بی‌تا 178 شناسنامه ←
8
وزیری
یزد
3174 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 75 شناسنامه ←
9
رضوی
مشهد
22618 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
10
مجلس
تهران
16996/2 بی‌کاتب 1306 یا 1307ق تحریری، بی‌کا 564 شناسنامه ←
11
مرعشی
قم
11362/2 ابوالقاسم بن محمد مهدی جراح، طبیب اصفهانی، مشهور به میرزا جان صفر 1276ق شکسته نستعلیق، نسخ 155 شناسنامه ←
12
الهیات
مشهد
318 علی محمد بن میرزا محمد کاظم موسوی جمادی الاول 1267ق نسخ 116 شناسنامه ←
13
گلپایگانی
قم
2994-16/4 ابوالفضل بن عبدالوهاب بن ابوالفضل طبیب جمادی الاول 1266ق نستعلیق، شکسته، نسخ 225 شناسنامه ←
14
عمومی
سمنان
1 محمد حسن بن محمد علی سمنانی 1262ق نستعلیق 121 شناسنامه ←
15
مجلس
تهران
6032/3 بی‌کاتب 1260ق - - شناسنامه ←
16
امام عصر
شیراز
4 بی‌کاتب جمادی الثانی 1250ق نستعلیق، شکسته 243 شناسنامه ←
17
ملی
تهران
3591 بی‌کاتب 1241ق نستعلیق 238 شناسنامه ←
18
رضوی
مشهد
11188 حسن بن ابوذر طبیب مازندرانی 1238ق نستعلیق 179 شناسنامه ←
19
ملی
تهران
1492 بی‌کاتب 1235ق نستعلیق 231 شناسنامه ←
20
گلپایگانی
قم
2038-11/138 مهدی 1232ق نسخ 321 شناسنامه ←
21
رضوی
مشهد
15988 حسین بن علی محمد رشتی 1226ق - 146 شناسنامه ←
22
رضوی
مشهد
18046 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←
23
ملی
تهران
3578 بی‌کاتب احتمالاً قرن 13 نستعلیق 580 شناسنامه ←
24
ملی
تهران
1049/7 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، نسخ 7 شناسنامه ←
25
گلپایگانی
قم
2245/2-12/135 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، شکسته 189 شناسنامه ←
26
مجلس
تهران
6107 بی‌کاتب 1199ق نستعلیق 608 شناسنامه ←
27
گوهرشاد
مشهد
341 بی‌کاتب جمادی الثانی 1187ق، به خاطر آقا محمد نصیر نستعلیق، نسخ 240 شناسنامه ←
28
مجلس
تهران
6007 حکیم کریم الله 1186ق نستعلیق 953 شناسنامه ←
29
وزیری
یزد
324 محمد صالح بن ملا عبدالرشید چهارشنبه 18 رمضان 1102ق نسخ 311 شناسنامه ←
30
رضوی
مشهد
31644 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 477 شناسنامه ←