نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الاربعون حديثاً

al-arba‘ūn-a hadītā
4 نسخه ثبت‌شده قرن 11 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/4163
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #4163
تاریخ و سده تألیف: 1062 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 2، ص 925 تا 926
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: شرح حدیث
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح الأربعين حديثاً (s.-ul-’arba‘īn-a hadītā)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

شامل چهل حدیث نبوی است که میر محمد زمان اعرجی ملقب به شاه حسین سمنانی از کتب احادیث شیعه انتخاب و شرح نموده است، مؤلف در اثنای تألیف بعد از انتخاب و شرح دو حدیث دار فانی را وداع گفته و پس از وی محمد رضا سمنانی آن را تکمیل و مقدمه ای بر آن افزوده است. محمد زمان کتاب را در ماه شوال 1023 شروع نموده و تتمه را محمد رضا سمنانی در 27 شعبان 1062 به پایان رسانیده است. شرح دو حدیث محمد زمان عبارت است: اول حدیث محمد بن مسلم از امام محمد باقر (ع) در «کافی» راجع به خلقت عقل، در چهار موضع بحث می کند: 1. مفردات الفاظ حدیث، 2. اسرار و فوائدی که از حدیث استفاده می‌شود، تا هشت فائده می‌آورد، 3. دفع شبهه و جمع بین این حدیث و احادیث دیگر؛ 4. چرا عقل اشرف کمالات بلکه اشرف مخلوقات شد؛ دوم در شرح حدیث ابی سعید خدری از پیامبر (ص) در فضیلت لا اله الا الله که نخست مفردات الفاظ حدیث را معنی کرده و سپس در هشت «مقام» و یک «خاتمه» به توضیح و شرح آن پرداخته است: 1. تحقیق لفظ الله، 2. ترکیب و افاده توحید، 3. سر کلمه توحید، 4. در اینکه لا اله الا الله با فضیلت‌ترین ذکرها است، 5. ترتیب ثواب بر لااله الاالله مشروط به شروطی است، 6. از جمله شروط اخلاص است، 7. از جمله شروط ولایت است، 8 از جمله شروط بر توحید مردن است، خاتمه: در ذکر آنچه بر مؤلف در باب توحید (هنگام مجاورت به مکه) پیش آمده است.
آغاز اثر
« الحمدلله رب العالمین و الصلوة و السلام علی اشرف المرسلين محمد و عترته الطاهرين اما بعد فيقول العبد الضعيف الفقير الجانى محمد رضا بن ركن الدين محمد بن احمد بن عميدالملك السمنانى وفقه الله لما يجب و يرضى ... حديث اول: اخبرنا ابو جعفر محمد بن يعقوب قال حديثى. عن ابى جعفر عليه السلام لما خلق الله العقل استنطقه. »
انجام اثر
« و اما الكلمات اللائى فى الادب فنورها يمشى بين يديها و بايمانها و الله يهدالله لنوره من يشاء و الله ذوالفضل العظيم. »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 69/13

متن فنخا

● الاربعون حديثاً = شرح الأربعين حديثاً / شرح حدیث / عربی al-arba‘ūn-a hadītā = s.-ul-’arba‘īn-a hadītā سمنانی، محمد رضا بن محمد، ق 11 قمری semnānī, mohammad rezā ben mohammad ( - 17c) تاریخ تألیف: 27 شعبان 1062ق شامل چهل حدیث نبوی است که میر محمد زمان اعرجی ملقب به شاه حسین سمنانی از کتب احادیث شیعه انتخاب و شرح نموده است، مؤلف در اثنای تألیف بعد از انتخاب و شرح دو حدیث دار فانی را وداع گفته و پس از وی محمد رضا سمنانی آن را تکمیل و مقدمه ای بر آن افزوده است. محمد زمان کتاب را در ماه شوال 1023 شروع نموده و تتمه را محمد رضا سمنانی در 27 شعبان 1062 به پایان رسانیده است. شرح دو حدیث محمد زمان عبارت است: اول حدیث محمد بن مسلم از امام محمد باقر (ع) در «کافی» راجع به خلقت عقل، در چهار موضع بحث می کند: 1. مفردات الفاظ حدیث، 2. اسرار و فوائدی که از حدیث استفاده می‌شود، تا هشت فائده می‌آورد، 3. دفع شبهه و جمع بین این حدیث و احادیث دیگر؛ 4. چرا عقل اشرف کمالات بلکه اشرف مخلوقات شد؛ دوم در شرح حدیث ابی سعید خدری از پیامبر (ص) در فضیلت لا اله الا الله که نخست مفردات الفاظ حدیث را معنی کرده و سپس در هشت «مقام» و یک «خاتمه» به توضیح و شرح آن پرداخته است: 1. تحقیق لفظ الله، 2. ترکیب و افاده توحید، 3. سر کلمه توحید، 4. در اینکه لا اله الا الله با فضیلت‌ترین ذکرها است، 5. ترتیب ثواب بر لااله الاالله مشروط به شروطی است، 6. از جمله شروط اخلاص است، 7. از جمله شروط ولایت است، 8 از جمله شروط بر توحید مردن است، خاتمه: در ذکر آنچه بر مؤلف در باب توحید (هنگام مجاورت به مکه) پیش آمده است. آغاز: الحمدلله رب العالمین و الصلوة و السلام علی اشرف المرسلين محمد و عترته الطاهرين اما بعد فيقول العبد الضعيف الفقير الجانى محمد رضا بن ركن الدين محمد بن احمد بن عميدالملك السمنانى وفقه الله لما يجب و يرضى ... حديث اول: اخبرنا ابو جعفر محمد بن يعقوب قال حديثى. عن ابى جعفر عليه السلام لما خلق الله العقل استنطقه. انجام: و اما الكلمات اللائى فى الادب فنورها يمشى بين يديها و بايمانها و الله يهدالله لنوره من يشاء و الله ذوالفضل العظيم. [الذريعة 69/13]

نسخه‌های خطی این اثر

4 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
7728 سمنانی، محمد رضا بن محمد (مؤلف) پنج‌شنبه 27 شعبان 1062ق نستعلیق 189 شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
13448 مرتضی بن شاه مرتضی اول إبن شاه محمود کاشانی (-1029ق) (برادر فیض کاشانی) قرن 11 نستعلیق 92 شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
2249/2 جمال الدین بن شاه محمد فسائی 25 شوال 1031ق نستعلیق 198 شناسنامه ←
4
معصومیه
قم
96/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 31 شناسنامه ←