شرح المغالطات

● شرح المغالطات / منطق / عربی š.-ul-muġāliṭāt بخاری، محمد عصمت الله بن محمود، ق 10 قمری boxārī, mohammad ‘esmat-ol-lāh ebn-e mahmūd (-16c) وابسته به: المغالطات = دوازده مقاله؛ بخاری، محمود بن نعمة الله (10-) مغالطه قیاسی است که مقدمات آن مرکب از وهمیات و مشبهات باشد. وهمیات، قضایایی هستند که به واسطه قیاس با امور محسوسه و یقینی مسلم پنداشته می‌شوند و حال آن که صحت آن ها مورد تصدیق عقل نیست. مشبهات، نیز به واسطه مشابهت با قضایای صادقانه، خود صادق انگاشته می‌شوند و در صورتی که کاذبه اند. رساله مغالطات، تألیف کمال الدین محمود بن نعمة الله البخاری است و موضوع آن بحث مغالطات منطق است که برای تشحیذ اذهان نوشته است. شرح مغالطات از فرزند مؤلف یعنی محمد عصمة الله است که از فضلای معروف متأخر است و بر اغلب متون معروفه مانند شرح جامی در نحو و شرح چغمینی در هیأت و غیر هما حواشی و شرح نوشته است. ترتیب این شرح چنین است که اول قسمتی از کلام ماتن را در ذیل «قال-اقول» نقل می‌کند و بعد از جزء جزء آن را به «قوله، قوله» توضیح می‌دهد. (اردلان) آغاز: الحمد لمن جلت صفات جلاله و جماله عن شبه النظائر و جلت دلایل آیات کماله عن ان تحوم حولها شبه الاوهام و الخواطر [دنا 1071/6 (با نسبت به دو نفر)؛ الذریعة 292/21]