نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الاربعون حدیثاً

al-arba‘ūn-a ḥadīṯā
7 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 12 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/4147
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #4147
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 2، ص 889 تا 890
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: حدیث

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب حاوی چهل حدیث منقول از کتب «امالی» ابن‌بابویه قمی و صدوق و «کافی» و «تهذیب» در مناقب ائمه اطهار (ع) و خالی از شرح و توضیح است. این کتاب مصدر به دیباچه‌ای است که در آن پس از حدیث فضیلت حفظ و روایت چهل حدیث و ثنا بر شاهنشاهی که کتاب به او اهدا شده، اخبار وارده در باب اطاعت از پادشاه عادل را ذکر کرده و مذیل است به خاتمه‌ای که در آن شانزده حدیث درباره ترک وسواس ذکر شده است. از قرینه دیباچه و خاتمه گمان می‌رود که شاهنشاهی که کتاب به نام او معنون گشته شاه طهماسب صفوی (930-985) است که مبتلا به وسواس بوده است. صاحب الذریعه (1: 419) نسخه‌ای از این کتاب را دیده است که نام شیخ عبدالصمد بر آن نوشته شده بوده است و به این جهت مؤلف را به‌طور مظنون شیخ عبدالصمد عاملی (-935ق) جد شیخ بهائی دانسته است. در پایان نسخه دانشگاه دارد که این نامه در 23 محرم 982 به پایان رسید و اگر این تاریخ نگارش باشد نه تاریخ نوشتن نسخه‌ای که این نسخه از روی آن نوشته شده، پس مؤلف آن نیای شیخ بهائی نخواهد بود و نمی‌توان هم گفت که شاید از عزالدین حسین پسر عبدالصمد باشد چراکه در فهرست نگارش‌های او گرچه از اربعین هم نام برده‌اند و اربعینی که او نوشته به نام تهماسب هم هست ولی آن جز این اربعین می‌باشد (الذریعه 414/1- آستان قدس 13/5 ش 339). در الذریعه (1: 420) از اربعین مولی عبدالله بن محمود بن سعید شوشتری خراسانی (کشته و سوخته اوزبکان در میدان شهر بخارا در 997) یاد شده و می‌گوید که نسخه‌ای را که از روی خط همو و دارای تاریخ جمعه 14 ذیحجه 982 در طوس نوشته شده بود دیده‌ام. این اربعین هم در فضایل علی و امامان است و در پایانش شانزده حدیث درباره وسواس آمده است. از این رو، محتمل‌تر آن است که مؤلف اربعین همان شوشتری باشد.
آغاز اثر
« بسمله. الحمدلله رب العالمین ... و بعد حمدالله علی جمیع النعم و الصلوة علی نبیه محمد افضل العرب و العجم و آله مصابیح الظلم ... نقول لما کثرت عنایة العلماء السالفین بجمع اربعین حدیثا من الاحادیث النبویة و الاخبار الامامیة بما اشتهر فی النقل الصحیح عنه بالفاظ مختلفة بهذاالعدد المخصوص فمنها ما رواه شیخنا الشهید ره ... فاردت ایراد احادیث اربعین من فضائل اهل البیت مخرجة من الکتب المعتمدة کالامالی لابن بابویه و الشیخ الطوسی و الکلینی و التهذیب و احببت ان اجعلها تحفة للدولة ... العلویة الشاهیة الصفویه الموسویة ... و قد وجد فی الاخبار ما یدل علی وجوب الدعا و الاطاعة لهذه الدولة الناطقة اللامعة. »
انجام اثر
« و ایدنا فی الارتقاء الى مدارج الیقین بحق نبینا محمد و ائمتنا المعصومین صلوات الله علیهم اجمعین یا رب العالمین و یا خیر الناصرین تم فی 23 محرم 982. »

متن فنخا

● الاربعون حدیثاً / حدیث / عربی al-arba‘ūn-a ḥadīṯā شوشتری، عبدالله بن محمود، - 997 قمری šūštarī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mahmūd ( - 1589) کتاب حاوی چهل حدیث منقول از کتب «امالی» ابن‌بابویه قمی و صدوق و «کافی» و «تهذیب» در مناقب ائمه اطهار (ع) و خالی از شرح و توضیح است. این کتاب مصدر به دیباچه‌ای است که در آن پس از حدیث فضیلت حفظ و روایت چهل حدیث و ثنا بر شاهنشاهی که کتاب به او اهدا شده، اخبار وارده در باب اطاعت از پادشاه عادل را ذکر کرده و مذیل است به خاتمه‌ای که در آن شانزده حدیث درباره ترک وسواس ذکر شده است. از قرینه دیباچه و خاتمه گمان می‌رود که شاهنشاهی که کتاب به نام او معنون گشته شاه طهماسب صفوی (930-985) است که مبتلا به وسواس بوده است. صاحب الذریعه (1: 419) نسخه‌ای از این کتاب را دیده است که نام شیخ عبدالصمد بر آن نوشته شده بوده است و به این جهت مؤلف را به‌طور مظنون شیخ عبدالصمد عاملی (-935ق) جد شیخ بهائی دانسته است. در پایان نسخه دانشگاه دارد که این نامه در 23 محرم 982 به پایان رسید و اگر این تاریخ نگارش باشد نه تاریخ نوشتن نسخه‌ای که این نسخه از روی آن نوشته شده، پس مؤلف آن نیای شیخ بهائی نخواهد بود و نمی‌توان هم گفت که شاید از عزالدین حسین پسر عبدالصمد باشد چراکه در فهرست نگارش‌های او گرچه از اربعین هم نام برده‌اند و اربعینی که او نوشته به نام تهماسب هم هست ولی آن جز این اربعین می‌باشد (الذریعه 414/1- آستان قدس 13/5 ش 339). در الذریعه (1: 420) از اربعین مولی عبدالله بن محمود بن سعید شوشتری خراسانی (کشته و سوخته اوزبکان در میدان شهر بخارا در 997) یاد شده و می‌گوید که نسخه‌ای را که از روی خط همو و دارای تاریخ جمعه 14 ذیحجه 982 در طوس نوشته شده بود دیده‌ام. این اربعین هم در فضایل علی و امامان است و در پایانش شانزده حدیث درباره وسواس آمده است. از این رو، محتمل‌تر آن است که مؤلف اربعین همان شوشتری باشد. آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمین ... و بعد حمدالله علی جمیع النعم و الصلوة علی نبیه محمد افضل العرب و العجم و آله مصابیح الظلم ... نقول لما کثرت عنایة العلماء السالفین بجمع اربعین حدیثا من الاحادیث النبویة و الاخبار الامامیة بما اشتهر فی النقل الصحیح عنه بالفاظ مختلفة بهذاالعدد المخصوص فمنها ما رواه شیخنا الشهید ره ... فاردت ایراد احادیث اربعین من فضائل اهل البیت مخرجة من الکتب المعتمدة کالامالی لابن بابویه و الشیخ الطوسی و الکلینی و التهذیب و احببت ان اجعلها تحفة للدولة ... العلویة الشاهیة الصفویه الموسویة ... و قد وجد فی الاخبار ما یدل علی وجوب الدعا و الاطاعة لهذه الدولة الناطقة اللامعة. انجام: و ایدنا فی الارتقاء الى مدارج الیقین بحق نبینا محمد و ائمتنا المعصومین صلوات الله علیهم اجمعین یا رب العالمین و یا خیر الناصرین تم فی 23 محرم 982.

نسخه‌های خطی این اثر

7 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
حقوق
تهران
50/2 – د علی بن علی فقیه فرزلی شامی عاملی جمعه 4 ذیحجه 982ق نسخ 33 شناسنامه ←
2
مفتاح
تهران
1319/1 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق - شناسنامه ←
3
رضوی
مشهد
5677 محمد تقی 1053ق نسخ 17 شناسنامه ←
4
مجلس
تهران
9384/5 علی بن مجدالدین بن حسن بن جلال حسینی قرن 11 نسخ 24 شناسنامه ←
5
دانشگاه
تهران
4202/5-ف نامشخص - - - شناسنامه ←
6
مجلس
تهران
6699/5 محمد شفیع بن ملاعلی استرآبادی چهارشنبه 19 جمادی الاول 1107ق نستعلیق 21 شناسنامه ←
7
دانشگاه
تهران
878/4 محمد زمان بن حاجی محمد قاسم 22 صفر 1129ق شکسته نستعلیق 33 شناسنامه ←